TÜİK verilerine göre, ağustos ayında mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi hizmet sektöründe yüzde 0,1, perakende ticaret sektöründe yüzde 0,8 ve inşaat sektöründe yüzde 0,4 oranında düşüş kaydetti. Endekslerdeki aylık gerilemeye karşın, gelecek üç aylık döneme ilişkin talep ve istihdam beklentilerindeki artış eğilimi ise devam etti.

The post SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ GERİLEDİ first appeared on Ekonomi Ajandası.

 Boston Consulting Group ve The Consumer Goods Forum (CGF) iş birliğiyle hazırlanan yeni rapor, ambalajlı tüketici ürünleri (CPG) ve perakende sektörlerinde yapay zekanın yarattığı değer potansiyelini ve bu dönüşüme öncülük eden şirketlerin benimsediği stratejileri ortaya koyuyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 70 ülkede faaliyet gösteren 380’den fazla şirketi temsil eden CGF ile hazırlanan rapor, perakende sektöründe yapay zekadan maksimum yatırım getirisi elde etmek için izlenmesi gereken temel yaklaşımlara dikkat çekiyor.

Tüketici odaklı şirketlerin kârlı büyümeye giden yolculukları son yıllarda giderek daha da zorlaşıyor. Bireyler alışveriş yaparken fiyat/performans oranına eskisine göre çok daha fazla önem veriyor. Maliyetlerdeki dalgalı seyir sürerken; satış kanalları, üreticiler ve markaların satışları konusunda güvenilir bir gelecek projeksiyonu yapmaları giderek güçleşiyor.

Güncel pazar ortamında yapay zeka; tüketicilerin ürünü arama, alternatifleri karşılaştırma ve satın alma kararı verme biçimlerini değiştirerek perakendeciler için bu baskıyı daha da artırıyor. Tüketici ürünleri ve perakende sektörlerindeki şirketler; inovasyon ve pazarlamadan ticari planlamaya, stok yenilemeden ürünün rafta bulunabilirliğine kadar çoğu fonksiyonda pilot uygulamalar başlatıyor, yapay zeka ajanlarını test ediyor ve çözümler uyguluyor. Ancak yine de çok az şirket, ölçeklenebilir düzeyde somut bir değer yaratmayı başarabiliyor. Tüm bu gelişmeler aslında yapay zeka teknolojisini kritik ticari kararlarına uygulayabilen şirketler için yeni bir rekabet avantajı yaratıyor.

Rakiplerden Ayrışma Yapay Zeka ile Gerçekleşecek

BCG ve CGF’nin raporuna göre, gelecekte rekabet avantajı; ürün ve hizmet portföyünü genişletmekten veya daha karmaşık yapay zeka modelleri geliştirmekten değil, yapay zekayı işletmenin temel ticari süreçlerine entegre ederek ölçeklenebilir değer yaratmaktan geçecek. Rapor, sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayan şirketlerin yapay zekayı yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil, iş süreçlerini dönüştüren stratejik bir yetkinlik olarak konumlandırdığına dikkat çekiyor. Bu kapsamda yapay zeka; inovasyon süreçlerini hızlandırma, talebi daha isabetli tahmin etme, pazarların ihtiyaçlarına uygun ürün seçimini geliştirme ve fiziksel ile dijital kanallar arasında kesintisiz operasyon yürütme gibi alanlarda şirketlere önemli avantajlar sunuyor. Rapora göre bu yetkinlikler, perakende sektöründe sürdürülebilir değer yaratmanın ve yatırım getirisini artırmanın temel unsurları arasında yer alıyor. BCG analizine göre, yapay zeka uygulamalarının değer zinciri boyunca gelişmesi ile; ambalajlı tüketici ürünleri şirketlerinde 220 ila 350 baz puan, perakendecilerde ise 180 ila 360 baz puan arasında kümülatif EBIT etkisi yaratabilir. Ajan tabanlı yapay zeka yetkinliklerinin daha da gelişmesiyle bu potansiyelin yaklaşık 1,7 katına çıkabileceği öngörülüyor.

Rakamlarla Yapay Zeka Olgunluğu: Hangi Sektör Ne Kadar İlerde?

Stratejik danışmanlık ve yapay zeka uzmanlığını bir araya getirerek şirketlerin büyük ölçekli dönüşümleri başarıyla yönetmesini destekleyen BCG’nin analizlerine göre, yapay zeka yatırımlarında ölçeklenme ve operasyonel başarıda şirketler arasında ciddi bir ayrışma mevcut:

• Ambalajlı Tüketici Ürünleri Sektörü Geriden Geliyor: Ambalajlı tüketici ürünleri şirketlerinin %76’sı hâlâ pilot uygulama ve/veya keşif aşamasında bulunuyor. Yapay zekayı operasyonlarında anlamlı ölçekte hayata geçirebilenlerin oranı ise yalnızca %18. Şirketlerin %6’sı ise dönüşümde henüz başlangıç veya erken pilot aşamasında bulunuyor.
• Perakendede Keskin Bir Ayrışma Var: Perakende sektöründe şirketler iki gruba ayrılıyor. Sektördeki lider oyuncuların %45’i yapay zeka çözümlerini ölçekleyerek finansal etki yaratmayı başarırken, %40’lık büyük bir kesim ise dönüşüme henüz neredeyse hiç başlamamış. Geri kalan %15 ise keşif aşamasında.
• Yatırımın Getirisi (ROI) Ölçümündeki Büyük Eksiklik: Şirketlerin %53’ü tüketici odaklı yapay zeka yatırımlarının getirisini (ROI) resmi olarak ölçmüyor. Yatırımlarının finansal getirisini ölçen şirketlerde ise ROI oranları dikkat çekici. Çalışmada katılımcıların %16’sı 2 ila 5 kat arasında, %11’i ise 5 kattan fazla ROI elde ettiğini belirtiyor.

CEO, CMO ve Stratejik Liderler İçin Yapay Zeka Çözüm Yol Haritası

BCG, şirket liderlerinin “pilot uygulama tuzaklarından” kurtulması ve yapay zekayı operasyonel bir kâr merkezine dönüştürmesi için şu stratejik aksiyonları öneriyor:

Yapay Zeka Yatırımlarını Kazanılması Hedeflenen Belirli Alanlara Yönlendirmek: Pek çok şirkette yapay zeka faaliyetleri, en stratejik süreçleri hedeflemiyor. Ambalajlı tüketici ürünleri yöneticilerinin %50’sine yakını ürün inovasyonu sürecini en stratejik alan olarak görmesine rağmen, sadece %11’i inovasyonda yapay zeka kullanıyor. Perakendecilerde de benzer bir uyumsuzluk mevcut; liderlerin %46’sı “tekliften ürün seçimine” sürecini kritik görürken, bu alanda yapay zekayı ölçekleyenlerin oranı %34’te kalıyor. Bu veriler, yapay zeka yatırımları ile şirketlerin stratejik öncelikleri arasında önemli bir uyumsuzluk bulunduğuna işaret ediyor.

Dönüşüm Derinliğini Belirlemek: Liderlerin dönüşüm hedefini üç seviyede uygulaması gerekiyor: Mevcut işe yapay zeka eklemek (Deploy), iş yapış şeklini tamamen yeniden tasarlamak (Reshape) ve yeni iş modelleri/teklifler icat etmek (Invent). En büyük ve ölçülebilir kâr marjı artışı, kritik fonksiyonların yapay zeka ile baştan aşağı yeniden tasarlanmasından (Reshape) geliyor. Şirketlerin az sayıda ve yüksek etkili “Reshape” ve “Invent” yatırımlarına odaklanmasının önemi vurgulanıyor.

Rolleri, İş Gücü Stratejisini ve Operasyon Modelini Yeniden Tasarlamak: Yapay zeka analitik ve tekrarlayan görevlerin önemli bölümünü üstlendikçe, insan emeğinin odağı da değişiyor. Çalışanların ve yöneticilerin sorumlulukları giderek denetim, muhakeme, orkestrasyon ve ilişki yönetimi gibi alanlara kayıyor. Şirketlerin bu değişimi yalnızca görev tanımlarını güncelleyerek değil, fonksiyonlar arası ihtiyaçları gözeten bütüncül bir iş gücü ve yetkinlik stratejisiyle yönetmesi gerekiyor.

Veri Varlıklarını Uygulamalarla Eş Zamanlı Geliştirmek ve Teknoloji Ekosisteminde Tutarlılık Sağlamak: Şirketlerin kusursuz bir veri altyapısı oluşmasını bekleyerek yapay zeka uygulamalarını ertelemek yerine, veri varlıklarını uygulamalarla paralel biçimde geliştirmesi gerekiyor.

BCG Yönetici Ortağı Erdener Ortan rapora ilişkin şunları ekledi: “Türkiye’de yapay zekanın üst düzey yöneticilerin gündemine net biçimde girdiğini görüyoruz. Ancak şirketlerin önemli bir bölümü hâlâ pilot ve erken kullanım aşamasında. Perakendede yapay zeka daha çok talep tahmini, stok yönetimi, fiyatlama ve mağaza operasyonları gibi alanlarda kullanılırken; tüketici ürünleri şirketlerinde ise yapay zeka kullanımı tedarik zinciri, üretim ve ticari planlama gibi süreçlerde yoğunlaşıyor. Olgunluk arttıkça yapay zekanın verimlilik yaratımının ötesine geçerek inovasyonu hızlandıran, tüketici etkileşimini güçlendiren ve büyümeyi destekleyen süreçlere yayılmasını bekliyoruz.

Bu dönüşümde, önceliklerini net bir şekilde belirlemiş ve bu önceliklerde yapay zekadan değer elde etme arzusu yüksek şirketlerin diğerlerine göre önde olduğunu görüyoruz. Ancak sektör genelinde yapay zeka ile değer yaratma yolculuğu henüz başlangıç aşamasında. Dolayısıyla bugün geride olan şirketler için hâlâ önemli bir fırsat penceresi bulunuyor; ancak bu pencere sınırsız değil.

Yapay zeka yatırımlarını şirketleri için en önemli etkiyi getirebilecek alanlara odaklayan, etkin bir ROI bakış açısıyla yöneten, ve yalnızca teknolojik çözümler geliştirmekle yetinmeyip iş yapış biçimlerini de yapay zeka ile yeniden tasarlayan şirketler, hem operasyonel hem de finansal performans açısından rekabette önemli avantajlar elde edecekler.”

The post YAPAY ZEKA, PERAKENDE VE TÜKETİCİ ÜRÜNLERİNDE KÂRLILIĞI ARTIRIYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.

Ekonomist Fatih Keresteci, Mart ayında görülen sürpriz büyümenin ardından Nisan ayında ekonomideki genel görünümle uyumlu daha zayıf bir tablo oluştuğunu belirtti. Keresteci, savaş ortamı ve tüketicinin satın alma gücündeki kaybın AVM performansını baskıladığını ifade etti.

Kategoriler bazında en yüksek artış yüzde 55,5 ile kişisel bakım ve kozmetik sektöründe gerçekleşirken, teknoloji kategorisi yüzde 42,8, yiyecek-içecek kategorisi ise yüzde 34,4 büyüme kaydetti. Eğlence ve hobi kategorisinde ise yüzde 10,9’luk düşüş dikkat çekti.

Nisan ayında metrekare başına düşen ciro İstanbul’da 21 bin 13 TL, Anadolu’da 15 bin 207 TL, Türkiye genelinde ise 17 bin 530 TL olarak gerçekleşti.

Ziyaretçi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,5 artarken, Mart 2026’ya göre yüzde 3,15 geriledi. Uzmanlar, tüketicilerin AVM’leri alışverişten çok vakit geçirme alanı olarak değerlendirmeye başladığına dikkat çekiyor.

The post AVM’LERDE CİRO ARTIŞI ENFLASYONUN GERİSİNDE KALDI first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) işbirliğiyle yürütülen tüketici eğilim anketinin sonuçları açıklandı.

Buna göre mart ayında 85,0 seviyesinde bulunan tüketici güven endeksi, nisan ayında yüzde 0,5 artarak 85,5’e çıktı. Böylece endekste önceki aya göre sınırlı bir toparlanma gözlendi.

Hane halkının mevcut durumu geriledi

Alt kalemler incelendiğinde, mevcut dönemde hanenin maddi durumuna ilişkin değerlendirmede düşüş dikkat çekti. Bu alt endeks martta 72,8 iken nisanda 71,8’e geriledi. Aylık bazda değişim ise yüzde -1,4 olarak kaydedildi.

Gelecek beklentilerinde karışık görünüm

Gelecek 12 aya ilişkin hanenin maddi durum beklentisi ise artış gösterdi. Martta 85,6 olan endeks, nisanda 87,5’e yükselirken aylık artış yüzde 2,1 oldu.

Buna karşın genel ekonomik duruma ilişkin beklenti zayıfladı. Söz konusu endeks mart ayındaki 79,1 seviyesinden nisanda 78,3’e geriledi. Bu kalemde aylık düşüş yüzde -0,9 olarak hesaplandı.

Harcama eğiliminde artış

Dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcama yapma düşüncesi ise yükseliş gösteren kalemler arasında yer aldı. Martta 102,7 olan bu endeks, nisanda 104,4’e çıkarak yüzde 1,7 oranında artış kaydetti.

The post TÜKETİCİ GÜVENİNDE NİSAN’DA SINIRLI ARTIŞ first appeared on Ekonomi Ajandası.

Tüketici zekâsı alanında global lider NielsenIQ, “Büyümenin Yeni Sınırları” başlıklı araştırmasını yayınladı. Kearney iş birliğiyle hazırlanan çalışma, yapay zekânın hızlı tüketim ürünleri sektöründe markaların inovasyon ve faaliyet stratejilerini köklü şekilde dönüştürdüğünü ortaya koyuyor. Bu dönüşüm; inovasyon, ürün keşfi ve tüketicinin satın alma yolculuğu üzerinde derin etkiler yaratıyor.

NIQ İletişimden Sorumlu Üst Düzey Yöneticisi ve Global Pazarlama Lideri Marta Cyhan-Bowles, konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları söylüyor: “Hızlı tüketim ürünleri sektöründe daha fazla veri, daha yüksek doğruluk, daha hızlı etkinin gündemde olduğu bir dönemdeyiz. Büyük markaların bugüne kadar büyüme için kullandıkları ve kaldıraç etkisi yaratan birleşme ve satın almaların artık eskisi kadar etkili olmadığını görmekteyiz. Bu stratejiler, sürdürülebilir ve uzun vadeli büyüme için tek başına yeterli değil.

Stratejik değer yaratımı artık geçmiş ölçek avantajlarından ziyade, yapay zekâ ile güçlenen tüketici odaklı inovasyon kabiliyeti ve markaların akıllı platformlarda görünürlüklerini yönetme becerisine dayanıyor.

Yapay zekâ destekli hız ile derin tüketici anlayışını, akıllı sistem yetkinliğini ve sürekli ölçümlemeyi bir araya getiren kuruluşlar başarıya ulaşmakta avantaj sağlayacaktır.”

Yapay Zekâ Sektörde Tüm Firmalara Farklı Fırsatlar Sunuyor…

Yapay zekâ; konsept testinden formül optimizasyonuna, yaratıcı içerik üretiminden senaryo modellemeye kadar geçmişte yüksek yatırım gerektiren yetkinlikleri erişilebilir hale getiriyor. Yükselişteki markalar, bu araçları kullanarak hızlı hareket etme, dijital liderlik ve güncel tüketici trendlerine odaklanma gibi güçlü yönlerini daha da pekiştiriyor.

NielsenIQ verileri; özellikle evcil hayvan bakımı, kişisel bakım, sağlık ve iyi yaşam gibi, yapay zekâ destekli inovasyon ve keşfin hız kazandığı kategorilerde yeni markaların öne çıktığını gösteriyor. Aynı zamanda tüketici davranışlarında da hızlı bir değişim yaşanıyor.

NielsenIQ Türkiye Genel Müdürü ve Doğu Avrupa, Orta Doğu, Afrika & Hindistan E-Ticaret Bölge Başkan Yardımcısı Didem Şekerel Erdoğan NielsenIQ’nun araştırmasına göre aşağıda öne çıkan bulguları paylaştı:

• Tüketicilerin %74’ü alışveriş yolculuğunda yapay zekâdan yararlanıyor,
• %54’ü araştırma süreçlerinde yapay zekâ kullanıyor ve
• %20’si doğrudan alışveriş için yapay zekâdan faydalanıyor.

Yapay zekâ araçlarının araştırma ve satın alma kararlarında artan rolüyle birlikte, keşfedilebilirlik en az dağıtım kadar kritik hale geliyor.

Agentic Commerce, Ürün Keşfini Yeniden Şekillendiriyor…

Yapılan çalışmalar, “agentic commerce” olarak tanımlanan yeni bir döneme de dikkat çekiyor. Bu modelde; perakende platformları ve büyük dil modeli (LLM) tabanlı ortamlar, seçenekleri filtreleyen, öneriler sunan ve satın alma kararlarını etkileyen yapay zekâ sistemleriyle çalışıyor. Yapay zekâ asistanları; perakendeci web siteleri, arama motorları ve alışveriş platformlarına giderek daha fazla entegre olurken, ürünlerin sıralamasını ve öne çıkarılmasını da etkiliyor. Bu yeni düzende, görünürlüğü belirleyen temel unsurlar arasında yapılandırılmış ürün verileri, bağlamsal uyum, kullanıcı yorumları ve güven sinyalleri yer alıyor.

Kearney Ortağı Katherine Black’a göre yapay zekâ sistemlerinin önceliği “netlik” ve “içeriklerin alakalı olmasına” yöneliktir. Black, “Yapılandırılmış veriler, net ihtiyaç tanımları ve güvenilir sinyallerden faydalanarak ürünlerini yapay zekâya ‘okunabilir’ hale getiren markalar, bu yeni ekosistemde daha görünür hale geliyor.” diye ifade etti.

Yapay Zekâ Hızlı Tüketim Ürünleri Ekosisteminde Çıtayı Yükseltiyor

Yapay zekâ destekli inovasyon ile yapay zekâ etkileşimli keşfin kesişimi, hızlı tüketim ürünleri ekosisteminde çıtayı yükseltiyor. Büyük ve köklü markalar, ivmelerini korumak için inovasyon süreçlerini yeniden yapılandırıyor. Gelişmekte olan markalar, deneme ve öğrenme süreçlerini hızlandırmak için yapay zekâdan faydalanıyor. Perakendeciler, yapay zekâ entegrasyonları sonucunda gerçekleşen trafik, ürün çeşitliliği ve gelir modelleri değişimlerine uyum sağlamalılar.

Didem Şekerel Erdoğan, yapılan çalışmalara göre, yapay zekâ çağında sürdürülebilir büyüme için öne çıkan başlıkları şu şekilde özetledi:

• İnovasyonu, doğrulanmış ancak karşılanmamış tüketici ihtiyaçlarına dayandırmak,
• Ürün içeriklerini yapay zekâ destekli keşif için optimize etmek,
• Yapay zekâyı fikir geliştirme, test ve pazara sunum süreçlerine entegre etmek,
• Lansman sonrası erken sinyalleri yakından izleyerek hızlı aksiyon almak.

90’dan fazla ülkede faaliyet gösteren ve yaklaşık 7,2 trilyon dolarlık küresel tüketici harcamasını kapsayan NielsenIQ; yapılandırılmış perakende verileri, davranışsal içgörüler ve gelişmiş analitik çözümlerle, markaların yapay zekâ odaklı dönüşümünü gerçek tüketici talebiyle buluşturmasına destek oluyor.

The post TÜKETİCİLERİN %74’Ü ALIŞVERİŞ YOLCULUĞUNDA YAPAY ZEKÂDAN YARARLANIYOR! first appeared on Ekonomi Ajandası.

EY’ın Tüketici Ürünleri ve Perakende Görünümü raporuna göre, artan jeopolitik belirsizlikler ve yükselen enerji fiyatları, 2026 boyunca tüketimi etkilemeye devam edecek. Yüksek akaryakıt fiyatları ve zayıflayan reel gelir artışı, hanehalklarının tasarruf eğilimini artırırken, toplam tüketim üzerinde baskı oluşturuyor.

Uluslararası danışmanlık, güvence, kurumsal finansman, strateji ve vergi hizmetleri şirketi EY’ın yayımladığı Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektörü Görünümü raporu; Orta Doğu’da artan gerilimle birlikte güncellenen makroekonomik varsayımların, 2026 yılı boyunca Avrupa’da tüketim üzerinde baskı olacağını ortaya koyuyor. Rapora göre, geçici enerji şoku Euro Bölgesi enflasyonunu 0,5 puan artırırken; büyüme beklentilerini %1,3’ten %1,0’a düşürüyor. Uzmanlar enerji fiyatlarındaki yükselişin ve jeopolitik belirsizliklerin hane halkı satın alma gücünü etkileyerek tasarruf eğilimini artırdığını ve tüketici davranışlarında “temkinli harcama” dönemini getirdiğini belirtiyor.

Rapor, 2026’da Euro Bölgesi enflasyonunun ortalama %2,4 seviyesinde kalacağını, 2027’de ise %2’nin altına gerileyeceğini öngörüyor. Ancak doğalgaz üretimindeki kalıcı arz sorunları, Avrupa’da enerji fiyatlarının orta vadede yapısal olarak daha yüksek seyredeceğine işaret ediyor.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu Avrupa ülkelerini kapsayan rapora göre enflasyon oranları; ücret artışlarındaki farklılıklar, düzenlemeye tabi fiyatlar ve ÖTV düzenlemeleri nedeniyle belirgin biçimde ayrışmaya devam ediyor. Şubat 2026 itibarıyla enflasyon verileri ülkeler arasında geniş bir dağılım gösterirken, özellikle Romanya gibi bazı Orta ve Doğu Avrupa ekonomilerinde enerji fiyatları ve KDV artışlarının etkisiyle enflasyon yüksek seyrini koruyor. Buna karşılık İsviçre, Fransa, İtalya, Danimarka ve Finlandiya gibi ülkelerde düşük ücret artışlarının da etkisiyle fiyat artışları oldukça sınırlı kalıyor.

 Ekonomik faaliyetler parçalı bir görünüm sergiliyor

Rapora göre; 2025 yılında Euro Bölgesi %1,4 oranında büyüse de, bu oran büyük ölçüde İrlanda’nın beklenenden daha fazla büyümesinden kaynaklanmış durumda. İrlanda hesaplamadan hariç tutulduğunda ise büyüme oranın %1 seviyesinde kaldığı görülüyor. 2025’in son çeyreğinde yatırımlar ve ihracat alanlarında iyileşme yaşansa da özel tüketim yavaşladı ve üretim sektörü yeniden durgunluğa girdi. Buna ek olarak istihdam artışındaki yavaşlama ve reel ücretlerdeki normalleşme tüketim üzerinde ek bir ivme yaratmadı.

Avrupa ekonomisinin orta ve uzun vadeli görünümünü şekillendiren yapısal dinamikler, özellikle iş gücü arzındaki durgunluk, demografik baskılar ve değişen hane yapıları tüketim alışkanlıkları üzerinde belirgin etkiler yaratır durumda. 2025–2029 yılları arasında Avrupa Birliği genelinde iş gücü arzının yalnızca sınırlı bir artış göstermesi beklenirkenülkeler arasında ciddi ayrışmalar öne çıkıyor. İrlanda, İskandinav ülkeleri, İspanya, Hollanda, Birleşik Krallık ve İsviçre’de göç ve artan iş gücüne katılım sayesinde güçlü artışlar öngörülürken; Almanya, Yunanistan ve birçok Orta ve Doğu Avrupa ülke ekonomilerinde çalışma çağındaki nüfusun daralması iş gücü arzını aşağı çekiyor. Daha uzun vadede ise Avrupa genelinde yaşlanan nüfus ve azalan çalışma çağındaki nüfus, tüketim potansiyelini etkileyen temel bir unsur haline geliyor. Hızla yaşlanan nüfus, sağlık ve ilaç harcamalarını yukarı çekerken dayanıklı tüketim mallarına yönelik talebi kısmen azaltıyor.

Bu yapısal dönüşüm, ülkeler arasında belirgin farklılıklar yaratıyor: Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde gıda ve ev içi tüketimin payı yüksek kalırken, Güney Avrupa’da restoran ve konaklama harcamaları öne çıkıyor. Tasarruf oranları ise Almanya, Çekya, Macaristan ve Hollanda gibi ülkelerde yüksek seyrederken, Yunanistan ve Romanya’da hanehalkları gelirlerinin tamamını tüketime yönlendiriyor. Tüm bu eğilimler, Avrupa’da tüketim kompozisyonunun önümüzdeki yıllarda daha parçalı, yaşa ve hane yapısına göre farklılaşmış bir yapıya evrileceğine işaret ediyor.

Tüketim ve perakende için 2026 beklentileri

Rapora göre, hanehalkları zorunlu olmayan harcamaları ertelemeye devam ediyor. Günlük tüketim güçlü seyrini korurken, büyük ve tutarlı alışverişlerde “bekle-gör” yaklaşımı öne çıkıyor. Bunun yanı sıra enflasyondaki gevşeme son dönemde fiyat artışlarının etkisini azaltmış olsa da, enerji fiyatlarında kalıcı bir yükselişin perakende büyümesini yeniden fiyat odaklı bir yapıya itebileceği ifade ediliyor.

Özellikle Orta Doğu’daki belirsizliklerin tetiklediği fiyat artışları yalnızca toplam tüketim düzeyini değil, tüketimin bileşimini de önemli ölçüde değiştiriyor. Araştırma verileri, tüketicilerin fiyat artışlarına yalnızca harcamalarını kısmakla kalmayıp, satın alma kararlarını yeniden değerlendirerek tepki verdiğini gösteriyor. Bu eğilim, tüketicilerin tamamen vazgeçmek yerine daha uygun fiyatlı alternatiflere yöneldiğini ve özellikle ev ve kişisel bakım, gıda gibi kategorilerde “bir alt segmente geçiş” davranışının belirginleştiğini ortaya koyuyor. Bu dinamikler, marka sadakatindeki zayıflama ve tüm gelir gruplarında özel etiketli markalara (private label) yönelik artan ilgiyle uyumlu bir tablo çiziyor; Avrupa genelinde giderek daha fazla tüketici gelecekte özel etiketli markaları tercih edeceğini belirtiyor.

EY Türkiye Şirket Ortağı, Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektör Lideri Kaan Birdal, raporla ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:

“EY raporu, küresel jeopolitik belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki oynaklığın tüketici davranışları üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor. Türkiye özelinde ise 2026’da kademeli dezenflasyon ve reel gelirlerdeki iyileşme, iç talebi destekleyen en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor. Diğer taraftan, küresel belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki artışın tüketici davranışlarını etkileyeceği öngörülüyor, tüketicilerin harcama davranışı daha seçici bir yapıya bürünüyor. Perakende sektörü açısından bu tablo, hem fiyat hassasiyetinin hem de değer arayışının kalıcı hale geldiğini gösteriyor. Tüketiciler, temel ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanırken tüketim alışkanlıklarında özel etiketli markalara yönelimle birlikte fiyat-performans dengesine önem verildiği ön plana çıkıyor. Bu davranış değişimi ise markaların ürün ve iletişim stratejilerini yeniden şekillendirmesini gerektiriyor. Bu nedenle, 2026 yılı boyunca sektörün, parçalı talep yapısına ve değişen tüketici önceliklerine daha çevik yanıt vermesi kritik önem taşıyor.”

The post TÜKETİCİ HARCAMALARINDA TEMKİNLİ DÖNEM first appeared on Ekonomi Ajandası.

AYD ve Akademetre iş birliğiyle hazırlanan AVM Endeksi sonuçlarına göre, 2025 yılı AVM sektörü açısından güçlü bir büyüme performansına işaret ediyor. 2010 baz yılına göre 4063 puana ulaşan endeks, nominal bazda tarihi bir seviyeye çıktı. Yıllık bazda yüzde 30’luk artış, sektörün ekonomik dalgalanmalara rağmen cirosal büyümesini sürdürdüğünü gösteriyor.

Metrekare başına düşen toplam ciro Türkiye genelinde yüzde 30 artarak 191.803 TL seviyesine ulaştı. Bu veri, yalnızca toplam cirodaki artışı değil, aynı zamanda alan verimliliğinde de güçlü bir performans olduğunu ortaya koyuyor.

Anadolu AVM’leri Büyümenin Lokomotifi Oldu

Bölgesel kırılıma bakıldığında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. İstanbul AVM’lerinde metrekare başına ciro artışı yüzde 25 seviyesinde gerçekleşirken, Anadolu AVM’lerinde artış oranı yüzde 35,3’e ulaştı.

Bu durum, büyümenin yalnızca büyük metropollerle sınırlı kalmadığını; Anadolu şehirlerinde perakende talebinin ve tüketim dinamizminin daha güçlü bir ivme yakaladığını gösteriyor. Anadolu’daki bu performans, bölgesel ekonomik canlılık açısından da önemli bir sinyal niteliği taşıyor.

Ziyaretçi Sayısında Sınırlı Gerileme

Ciro tarafındaki güçlü artışa karşın, ziyaretçi sayısı endeksinde %3’lük bir düşüş gözlendi. Bu tablo, harcama davranışında bir değişime işaret ediyor olabilir. Daha az ziyaretle daha yüksek ciro üretilmesi; ortalama sepet tutarındaki artış, fiyat etkisi veya tüketicinin daha planlı alışveriş davranışıyla açıklanabilir.

Ziyaretçi sayısındaki sınırlı düşüşe rağmen ciro artışının devam etmesi, AVM’lerin ekonomik performansının ziyaretçi sayısından bağımsız olarak değer üretmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.

Kategori Bazında Ciro Endeksi

Endeks, kategoriler bazında geçtiğimiz yıl ile karşılaştırıldığında en fazla artış yüzde 35 ile giyim görüldü. Teknoloji kategorisinde yüzde 31, yiyecek içecek kategorisinde yüzde 30, hipermarket kategorisinde yüzde 30, diğer kategorisinde yüzde 23 ve ayakkabı çanta kategorisinde yüzde 11’lik bir artış yaşandığı görülmektedir.

AVM Endeksi 2025 yılı değerlendirme raporunu yorumlayan Ekonomist Fatih Keresteci şunları söyledi: “AVM ciro endeksi 2025 yılında nominal olarak %30 büyüdü. Ancak 2025 yılı ortalama TÜFE enflasyonu (%34,88) ile karşılaştırdığımızda reel bir büyüme olmadığı gibi önemsenecek düzeyde bir daralma bile var. Böylelikle, pandemiden bu yana istikrarlı olarak her yıl reel büyüyen alışveriş ekonomisi 2025’te ivme yitirmiş oldu. Bunun temel nedenini dezenflasyon politikaları ile tüketicinin satın alma gücünde yaşanan belirgin oranda erozyon olarak somutlaştırabiliriz. Bu görüş ziyaret sayılarına da yansımış: 2025’te 2,78 milyar ziyaret ile son 3 yılın en zayıf trafik performansı gerçekleşmiş. Trafiğe, kiralanabilir alan bazında bakınca ivme kaybı daha da bariz görünüyor: Son 5 yılın en zayıfı. Hülasa, alışveriş eğilimi niceliksel olarak 2025’te belirgin oranda bir yavaşlama kaydetmiş. TCMB’nin son dönemde iç talebin dezenflasyonist sürece destek verdiğine ilişkin söylemlerini de önemli ölçüde destekleyen bir veri seti ile karşı karşıyayız.

Kategori bazında eğilimler bize aynı zamanda nitelik ile ilgili de önemli değişimler yaşandığını gösteriyoruz. 2025’te, ufak oranda da olsa, reel büyüyen tek kategori giyim ve aksesuar. Genel trende paralel hareket eden 3 kategori var: teknoloji market ve elektronik eşya, yiyecek ve içecek, hipermarket-süpermarket ve şarküteri. Diğer diye adlandırılıp altında birçok alt sektörü barındıran grupta reel daralma belirgin bir şekilde yaşanırken ayakkabı ve çanta kategorisi sürünün çok uzağında kalmış. Tüketicinin biri maddi, diğeri manevi iki kısıtlamanın arasında kaldığını düşünüyoruz. Maddi cenahta, cüzdan küçülüyor, yani tüketebilme yetisi zayıflıyor. Manevi tarafta ise tüketmek suretiyle mutlu olma arayışı var. Bu iki kısıt tüketiciyi tercihlerini optimize etmeye yöneltiyor. Başka bir ifade ile daha az para harcayarak nasıl daha fazla mutlu olurumun arayışına girerken giyim ve aksesuara yöneliyor, ayakkabı almayı ise erteliyor.

Veri setinin İstanbul ve Anadolu ayrımı da bize önemli mesajlar sunuyor. Tıpkı 2024 gibi 2025 yılında da Anadolu’da ciro endeksi, İstanbul’a göre daha fazla bir büyüme kaydetmiş. Bu farklılaşmanın ilk nedeni İstanbul’da hayat pahalılığının Anadolu ile kıyaslandığında daha fazla olması gibi görünüyor. Enflasyon verileri de bize bu yönde bir tablo sunuyor: İTO’nun İstanbul için sunduğu 2025 yılı TÜFE artışı %37,7 iken bu oran Türkiye geneli hakkında bilgi sunan TÜİK’te %30,9 oldu. İkincisi, İstanbul’da yaşamanın maliyeti (maddi ve zamansal) Anadolu’dan her yönüyle daha fazla olurken bu da İstanbul’daki tüketicinin göreceli olarak daha az AVM ziyareti ve harcama yapmasını, kaçınılmaz olarak, beraberinde getiriyor. Veri setimiz, görüleceği üzere, otoritelerin sunduğu resmi verilerle büyük ölçüde tutarlılık arz ediyor. Hatta, resmi verilerin kayıt dışılık gibi nedenlerle içerebildiği bazı zorluklara rağmen AVM verisinin bütünüyle kayıtlı verilerden müteşekkil olması, bazı alanlarda büyümenin aslında resmi verilerin işaret ettiğinden daha da zayıf olabileceğini gösteriyor. Şöyle ki, resmi perakende satış verilerinde önceki yıllarla yapılan karşılaştırmaların gösterdiği kuvvetli büyüme, aslında kayıt içiliğin artmasının bir sonucu olabilir, ki TCMB Başkanı Karahan geçen yaz bu hususta bir sunum da gerçekleştirmişti. Bu bilginin doğal sonucu, para politikasındaki sıkılığı ayarlarken alışveriş ekonomisinin zayıf olduğuna, iç talep kaynaklı enflasyonist baskıların kuvvetli olmadığına dikkat edilmesini tavsiye edeceğiz.”

The post AVM’LERDE BÜYÜMENİN ADRESİ ANADOLU OLDU first appeared on Ekonomi Ajandası.

Perakende Ticarette Güven Artışı Devam Ediyor

Şubat ayında perakende ticaret sektörü güven endeksi, bir önceki aya göre yüzde 2,9 artarak 115,9 seviyesine yükseldi. Son üç aylık dönemde iş hacmi ve satışlarda yüzde 1,6’lık artış görülürken, mevcut mal stok seviyesi yüzde 3,2 yükseldi. Gelecek üç aya ilişkin iş hacmi-satış beklentisi ise yüzde 4 artarak sektörün olumlu beklentilerini güçlendirdi.

Hizmet Sektöründe Yatay Seyir

Hizmet sektörü güven endeksi Şubat ayında değişmeyerek 113,8 olarak kaydedildi. Son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 0,8, hizmetlere olan talep ise yüzde 1,3 oranında azalırken; gelecek üç aya yönelik talep beklentisinin yüzde 2,1 artması sektör için toparlanma sinyali verdi.

İnşaat Sektöründe Düşüş Sürüyor

İnşaat sektörü güven endeksi, Şubat ayında yüzde 2,1 azalarak 83,9 seviyesine geriledi. Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 0,3 artış gösterse de, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisinin yüzde 4,2 düşmesi sektörde temkinli görünümün devam ettiğine işaret etti.

TÜİK verileri, 2026 yılının ilk aylarında sektörler arasında ayrışan bir güven görünümüne işaret ederken, özellikle perakende ticaretteki toparlanmanın ekonomi genelinde olumlu beklentileri desteklediğini ortaya koydu.

The post EKONOMİDE AYRIŞMA DERİNLEŞİYOR: PERAKENDE YUKARI, İNŞAAT AŞAĞI first appeared on Ekonomi Ajandası.

TÜİK tarafından yapılan açıklamaya göre, TÜFE hesaplamasında kullanılan baz yılın 2025 olarak belirlenmesiyle birlikte, enflasyon sepeti ve ağırlık yapısı güncellendi. Kurum, söz konusu düzenlemenin enflasyon oranlarını değil, endeksin teknik altyapısını kapsadığını belirtti.

Geriye Dönük Hesaplama Yapılmadı

Açıklamada, baz yıl değişikliği kapsamında:

• Geriye dönük enflasyon hesaplaması yapılmadığı

• Aylık ve yıllık fiyat artış oranlarının hesaplanma yönteminin korunduğu

• Değişikliğin yalnızca endeks seviyesinin teknik olarak yenilenmesini amaçladığı

ifade edildi. Bu çerçevede, kamuoyunda gündeme gelen “manşet enflasyon değişir mi?” sorusuna yanıt olarak, açıklanan enflasyon oranlarının aynı kalacağı belirtildi.

Ağırlık Yapısı Güncellendi

Yeni düzenleme ile birlikte, ana harcama gruplarının TÜFE içindeki ağırlıkları da güncellendi. Lokantalar ve konaklama hizmetleri, ulaştırma, eğlence ve kültür gibi grupların payı artarken; konut, sağlık, eğitim ile alkollü içecekler ve tütün gruplarının ağırlığında düşüş görüldü.

Bu değişimin, alt harcama gruplarının manşet enflasyona katkısını farklılaştırdığı, ancak toplam enflasyon oranını etkilemediği kaydedildi.

TÜİK: Amaç Güncellik ve Uluslararası Uyum

TÜİK, baz yıl ve sepet güncellemesinin temel amacını; tüketim alışkanlıklarını daha doğru yansıtmak, endeks yapısını sadeleştirmek ve uluslararası karşılaştırılabilirliği artırmak olarak açıkladı. COICOP-2018’e geçişin, bu kapsamda bir yöntem güncellemesi olduğu vurgulandı.

Tartışmalar Algı Boyutunda Sürüyor

Uzmanlar, sepet ve ağırlık değişikliklerinin teknik olarak enflasyonu aşağı ya da yukarı yönlü etkilemediğini, ancak bazı harcama gruplarındaki fiyat artışlarının manşet enflasyona yansıma düzeyini değiştirdiğini ifade ediyor. Bu durumun, hissedilen enflasyon ile açıklanan enflasyon arasındaki fark tartışmalarını canlı tuttuğu değerlendiriliyor.

The post TÜİK ENFLASYON SEPETİNİ GÜNCELLEDİ first appeared on Ekonomi Ajandası.

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Akademetre Research tarafından ortaklaşa oluşturulan AVM Endeksi’nin Kasım ayı sonuçları açıklandı. Her ay düzenli olarak yayınlanan verilere göre ciro endeksi, Kasım 2025 döneminde, bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında ve enflasyondan arındırılmamış olarak incelendiğinde yüzde 28,5 oranında artarak 5004 puana yükseldi. Ancak, Kasım 2025 için açıklanan yıllık enflasyon oranının yüzde 31,07 olduğu dikkate alındığında, metrekare verimlilik endeksindeki artışın enflasyonun altında kaldığı görülüyor. Bu durum, reel anlamda AVM cirolarında sınırlı bir daralmaya işaret ediyor. Bir önceki aya göre değerlendirildiğinde, AVM metrekare verimliliği yüzde 8,2 oranında yükseliş gösterdi. Kategoriler bazında incelendiğinde, teknoloji kategorisinde yüzde 35,2 oranında artış yaşanırken, giyim kategorisinde yüzde -0,3 oranında düşüş kaydedildi.

Endeks sonuçlarını değerlendiren Ekonomist Fatih Keresteci şunları söyledi: “AVM ciro endeksi 2025 yılı Kasım ayında, geçen yılın aynı dönemine göre nominal olarak %28,5 büyüdü. TÜFE enflasyonu ile arındırıldığında reel olarak %2’lik bir daralma var. Kategori bazında bakınca, son dönemde sıklıkla olduğu üzere, keskin ayrışmalar var. Şöyle ki, yıllık değişim oranlarına göre teknoloji %37,6 büyüme ile ilk sırada yer alıyor ve reel olarak da pozitif büyüyen tek kategori. Onu %29,9 artış ile giyim ve %25,0 ile hipermarket takip ediyor. Son aylarda hep olduğu üzere ayakkabı kategorisi açık ara fark ile listenin en alt sırasını teşkil ediyor. Yiyecek-içecek kategorisinde yaşanan yavaşlama da dikkat çekmeye başladı. Öte yandan, AVM ziyaretçi sayısı geçen yılın %1 altında kalsa da önceki aya göre yaklaşık %4 artış kaydetmiş durumda. Türkiye ekonomisi, K şeklinde bir görünüm sunuyor. K harfinin yukarı bakan kısmı güçlü ve büyüyenleri; aşağı bakan kısmı ise zayıf ve küçülenleri temsil ediyor. Hülasa, ekonomik tablo homojen bir yapı arz etmiyor. AVM endeksinde teknoloji kategorisinde kuvvetli sayılabilecek bir büyüme var. Bu kısım K’nın yukarıyı gösteren çizgisi. Ancak, ayakkabı segmenti çok zayıf bir tablo sunuyor ve K’nın aşağı bakan kısmını temsil ediyor. TÜİK’in yayımladığı perakende satış rakamları da bu sonuçla çok benzer bir yapı gösteriyor. Aslında, ekonominin neresine bakarsanız bakın bunun izlerini görmek mümkün. Bu nedenle homojen olmayan bir ekonomik performans kaydedildiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. İkinci unsur ise dönemin ihtiyaçları ve/veya tüketicinin davranış modelleri ile uyumlu bir resim gözlemliyoruz. Teknoloji hayatımızın her yerinde. Doğal olarak teknolojiyle ilgili harcamalar da ön plana çıkıyor. Ancak, “cüzdan” büyümediğinden dolayı teknoloji harcamalarındaki artışı başka alanlardan tasarruf ederek dengelemek gerekiyor. Bu noktada ilk feragat edilen alan ayakkabı oluyor. Tek bir çift ayakkabı ile uzun süre idare etmek pekâlâ mümkün. Elimizde herhangi bir veri olmasa dahi lostra hizmetlerinin artış kaydettiğinden eminiz. Bu arada, hizmetler kesimi demişken, TÜİK’in yayımladığı hizmet üretim endeksi de açık bir şekilde tüketici davranışlarındaki değişimin nasıl bir şekilde hayata yansıdığını gösteriyor: “Hayat 1 gün, o da bugün” mottosu ile “çok okuyan değil, çok gezen bilir” özdeyişini kanıtlarcasına havayolu taşımacılığı bu yıl en çok büyüyen hizmet kalemini oluşturuyor.

Doğurganlık oranlarındaki sert düşüş ile evde hayvan besleme alışkanlığının kuvvetlenmesi ise veterinerlik hizmetlerini bu kategoride üst sıralara taşımış. Ezcümle, (a) cüzdandaki küçülmeye rağmen tüketicinin harcama grupları arasında ödünleşmeye gitmesi, (b) değişen alışkanlıkların veya tüketim davranışlarındaki farklılıkların harcama eğilimlerine yansımalarını net bir şekilde gözlemleyebiliyoruz.”

The post AVM METREKARE VERİMLİLİK ENDEKSİ KASIM’DA YÜZDE 28,5 ARTTI first appeared on Ekonomi Ajandası.