Savaş, kuraklık ve lojistik sorunları gıda ve enerji fiyatlarını yukarı taşıyor. Brent petrolün 114 doları aştığı, küresel gıda fiyatlarının yaklaşık dört yılın zirvesine çıktığı belirtilirken, Avrupa’da kış aylarında enflasyonun yüzde 5’i aşabileceği senaryolar gündeme geliyor. Piyasalar, bu hafta kararlarını açıklayacak Fed, ECB ve Japonya Merkez Bankasının adımlarına odaklandı.

Küresel ekonomide jeopolitik gerilimler, aşırı hava olayları ve tedarik zincirindeki aksamalar, enflasyon üzerindeki baskıyı artırıyor. Orta Doğu’daki çatışmaların enerji arzına etkileri, tarımsal üretim maliyetlerindeki yükseliş ve uluslararası taşımacılıkta yaşanan sorunlar, gıda ve enerji fiyatlarında yeni artış riskini beraberinde getiriyor.

Uluslararası kuruluşların verileri ve piyasa değerlendirmelerine göre, arz kaynaklı maliyet baskılarının 2027’ye kadar devam edebileceği öngörülüyor. Brent petrolün varil fiyatının 114 doları, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ise 101 doları aşması, küresel enflasyon görünümüne ilişkin endişeleri artırıyor.

Enerji ve gıda harcamalarının hane halkı bütçesinde önemli yer tuttuğu ekonomilerde, fiyat artışları alım gücünü zorlarken işletmelerin üretim ve nakliye maliyetlerini de yükseltiyor. Böylece ekonomik büyümeyi korurken enflasyonu düşürmeyi amaçlayan yumuşak iniş senaryoları üzerindeki baskı artıyor.

Küresel gıda fiyatları dört yılın zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) verilerine göre, FAO Gıda Fiyat Endeksi eylül ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,5 artarak 136 puana yükseldi. Böylece endeks, Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 yükselen endeks, Mart 2022’de kaydedilen tarihî zirvenin ise yüzde 14,3 altında kaldı.

Olumsuz hava koşulları, azalan stoklar, artan enerji giderleri ve uluslararası nakliye maliyetleri gıda fiyatları üzerinde belirleyici oluyor. Karadeniz’de tahıl sevkiyatını etkileyen güvenlik sorunları ve Kızıldeniz’de gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi, taşımacılık maliyetlerini artıran başlıca etkenler arasında gösteriliyor.

Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol ve doğal gaz fiyatları üzerindeki etkisi de tarımsal üretime yansıyor. Gübre, akaryakıt ve diğer girdilerin pahalanması, üreticilerin maliyetlerini yükselterek gıda fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı güçlendiriyor.

Avrupa’da enerji ve iklim kaynaklı çift yönlü risk

Avrupa ekonomisi, enerji maliyetlerindeki artış ile tarımsal üretimi etkileyen aşırı sıcaklık ve kuraklık nedeniyle iki yönlü bir riskle karşı karşıya bulunuyor.

Avrupa Merkez Bankasının değerlendirmelerine göre, enerji ve gübre fiyatlarındaki yükselişin tüketici fiyatlarına yansıması zaman alabiliyor. Nakliye, paketleme ve işleme maliyetleri üzerinden yayılan bu etkilerin özellikle buğday, mısır, ekmek ve makarna gibi ürünlerde fiyatları artırabileceği belirtiliyor.

2026 yazında Avrupa genelinde yaşanan aşırı sıcaklar ve kuraklığın da tarımsal üretim beklentilerini olumsuz etkilediği ifade ediliyor. İklim koşullarına bağlı arz kayıplarının gelecek yıl Euro Bölgesi gıda enflasyonuna 0,3 ila 0,8 puan arasında ek katkı yapabileceği tahmin ediliyor.

Sebze ve diğer işlenmemiş gıda ürünlerindeki fiyat artışları, iklim kaynaklı maliyetlerin tüketiciye yansımaya başladığına işaret ediyor.

Avrupa’da kış ayları için yüzde 5 enflasyon senaryosu

Enerji piyasalarındaki gelişmeler, Avrupa’da kış aylarına yönelik enflasyon beklentilerini de etkiliyor. ING analistlerinin senaryo değerlendirmelerine göre, petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması durumunda Euro Bölgesi’nde fiyat baskısı belirgin biçimde artabilir.

Petrolün varil fiyatının 130 dolara ulaşması ve doğal gaz fiyatlarının mevcut yüksek seviyelerini koruması halinde, Avrupa’da yıllık enflasyonun kış aylarında yüzde 5’i aşabileceği öngörülüyor. Bu tahmin, gerçekleşmiş bir veri değil, enerji fiyatlarına bağlı bir risk senaryosu olarak öne çıkıyor.

Birleşik Krallık’ta 2027 yılının ocak ayında hane halkı enerji faturalarında yüzde 25’e varan artış ihtimali de tüketicilerin karşılaşabileceği maliyet baskısını gündeme taşıyor.

Enerji maliyetlerinin üretim zincirine gecikmeli yansıması, enflasyonun yeniden hızlanması riskini artırıyor. Aynı zamanda yüksek fiyatlar ve zayıflayan ekonomik faaliyet ihtimali, stagflasyon endişelerini güçlendiriyor.

Gözler üç büyük merkez bankasının kararlarında

Küresel enflasyon görünümü, merkez bankalarının para politikası kararlarını daha da önemli hale getiriyor. Enerji fiyatlarındaki yükselişin kalıcı hale gelmesi, faiz indirimlerinin ertelenmesine veya daha sıkı para politikalarının gündeme gelmesine neden olabilir.

ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu hafta açıklayacağı kararlar, küresel piyasaların odağında bulunuyor.

Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon beklentilerine etkisi, yapay zekâ yatırımlarının sürdürülebilirliği ve küresel ekonomik büyümenin seyri de para politikası görünümünü şekillendiren başlıklar arasında yer alıyor.

Merkez bankalarının faiz kararlarında enflasyonla mücadele ile ekonomik büyümeyi destekleme hedefleri arasındaki denge belirleyici olacak. Faizlerin uzun süre yüksek kalması, işletmelerin finansman maliyetlerini artırırken yatırım ve tüketim üzerinde de baskı oluşturabilecek.

Küresel ekonomide önümüzdeki dönemin temel belirleyicisi, enerji ve gıda arzındaki sorunların ne ölçüde kalıcı hale geleceği olacak. Maliyet baskılarının devam etmesi halinde tüketicilerin alım gücü üzerindeki yükün artması ve merkez bankalarının faiz indirimlerinde daha temkinli davranması bekleniyor.

The post GIDADA VE ENERJİDE FİYAT BASKISI BÜYÜYOR! first appeared on Ekonomi Ajandası.

“Güvenli Gıdaya Erişim: Herkesin Hakkı, Herkesin Sorumluluğu” temasıyla Gıda Güvenliği Derneği tarafından Uluslararası Gıda Koruma Birliği (IAFP) iş birliğiyle düzenlenen 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi, 5–6 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul Grand Cevahir Hotel’de gerçekleştirilecek. Ulusal ve uluslararası bilim insanlarını, kamu temsilcilerini ve sektör profesyonellerini bir araya getirecek kongrede, yapay zekâ ve dijitalleşmenin gıda güvenliğine etkileri bilimsel gelişmeler ve uygulama örnekleri üzerinden ele alınacak.

Gıda güvenliğinin sağlanmasında üretim, işleme, depolama, dağıtım ve denetim süreçlerinin etkin biçimde yönetilmesi büyük önem taşıyor. Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, gıda zincirinin farklı aşamalarında oluşan büyük miktardaki verinin analiz edilmesini, olası tehlikelerin daha erken belirlenmesini ve risklerin önlenmesine yönelik kararların desteklenmesini mümkün kılıyor. Üretim koşullarının anlık izlenmesi, kalite kontrol süreçlerinde uygunsuzlukların tespit edilmesi ve tedarik zincirinde izlenebilirliğin güçlendirilmesi, bu teknolojilerin öne çıkan kullanım alanları arasında bulunuyor.

Ürün özgünlüğünden tedarik zincirine dijital dönüşüm

Gıda ürünlerinin özgünlüğünün doğrulanması ve olası tağşişlerin belirlenmesi, tüketicinin korunması açısından önem taşıyor. Yapay zekâ destekli analiz teknolojileri, ürünlerin kendilerine özgü özelliklerinin değerlendirilmesine ve geleneksel kontrol yöntemlerini tamamlayabilecek yeni yaklaşımların geliştirilmesine olanak sağlıyor. Çip üstü laboratuvar analizleri ve dijital gıda parmak izi gibi yenilikçi uygulamalar, ürünlerin özgünlüğünün doğrulanmasında yeni olanaklar sunuyor.

Dijital dönüşümün bir diğer önemli boyutunu ise gıdanın üretimden tüketiciye uzanan yolculuğunun izlenebilir hale getirilmesi oluşturuyor. Üretim, taşıma ve depolama koşullarına ilişkin verilerin dijital sistemler aracılığıyla takip edilmesi, olası uygunsuzlukların daha hızlı belirlenmesine ve gerektiğinde daha etkin müdahale edilmesine katkı sağlayabiliyor.

Kongrede ele alınacak konular arasında, tarladan tabağa dijitalleşme, yapay zekâ destekli izlenebilirlik ve gıda güvenliği süreçlerinde dijital dönüşümün uygulama alanları da yer alıyor.

Yapay zekâ gıda güvenliğinde yeni uygulama alanları yaratıyor

Yapay zekânın kullanım alanları yalnızca üretim ve kalite kontrol süreçleriyle sınırlı kalmıyor. Belirli görevleri planlayabilen, farklı dijital sistemlerle etkileşime geçebilen ve süreçlerin izlenmesini destekleyen yeni nesil yapay zekâ teknolojileri, gıda güvenliğinde farklı uygulama olanaklarını gündeme getiriyor.

Kongrede, belirli görevleri daha bağımsız biçimde yürütebilen Agentic yapay zekâ sistemleri ve bu teknolojilerin gıda güvenliği süreçlerinde sürekli uyumluluğu destekleme potansiyeli de değerlendirilecek.

Teknolojinin sunduğu fırsatlar kadar riskleri de tartışılmalı

Yapay zekânın üretim süreçlerinin ve günlük yaşamın parçası haline gelmesi, gıda güvenliğinde önemli fırsatlar sunarken bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Kullanılan verilerin doğruluğu, yapay zekâ sistemlerinin ürettiği sonuçların bilimsel güvenilirliği ve teknolojik sistemlere aşırı bağımlılık, dikkatle değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.

Özellikle insan sağlığını doğrudan ilgilendiren gıda güvenliği alanında, teknolojinin sunduğu sonuçların uzman değerlendirmesiyle desteklenmesi önem taşıyor. Bu nedenle iyi uygulama örneklerinin paylaşılması, akademi, teknoloji geliştiricileri ve sektör arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, dijital dönüşümün güvenilir biçimde ilerlemesine katkı sağlayacak.

The post GIDA GÜVENLİĞİNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM: YENİ FIRSATLAR, YENİ RİSKLER first appeared on Ekonomi Ajandası.

Büro Emekçileri Sendikası Araştırma Merkezi (BES-AR), 2026 yılı ekim ayına ilişkin açlık ve yoksulluk sınırı araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Araştırmaya göre, dört kişilik bir memur ailesinin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 49 bin 809 lira olarak hesaplandı.

Gıda harcamalarının yanı sıra giyim, konut, kira, elektrik, su, yakıt, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi temel ihtiyaçlar için yapılması gereken harcamaları kapsayan yoksulluk sınırı ise 125 bin 744 liraya yükseldi.

Asgari ücret açlık sınırının altında kaldı

BES-AR araştırmasında, 2026 yılında 28 bin 75 lira olarak belirtilen asgari ücret ile açlık sınırı arasındaki farka da dikkat çekildi. Araştırmada, asgari ücretin 49 bin 809 liralık açlık sınırının yüzde 77,41 altında kaldığı belirtilerek, mevcut ücretle çalışanların temel gıda ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığına işaret edildi.

Araştırmada şunlara yer verildi:

• Sağlıklı beslenmenin maliyeti günlük 1.660 lirayı geçti.

• 2026 yılında da asgari ücret açlık sınırının altında kaldı.

• Büyükşehirlerde kamu emekçileri, barınma ihtiyacını karşılamak için neredeyse maaşının %75-80’ini kiraya ödemek zorunda kalıyor.

• Büyükşehirlerde kamu emekçileri, barınma ihtiyacını karşılamak için öğrenci evi gibi 3 ya da 5 kişi bir arada yaşamak zorunda kalıyor.

The post AÇLIK SINIRI 50 BİN, YOKSULLUK SINIRI 126 BİN LİRAYA DAYANDI! first appeared on Ekonomi Ajandası.

Dünya genelinde gıdanın ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutlarını inceleyen Gıda Sistemleri Geri Sayım Girişimi’nin yeni araştırması, mevcut ilerleme hızıyla küresel 2030 hedefleri arasındaki ciddi farkı ortaya koydu. Araştırmaya göre pestisit kullanımından sera gazı emisyonlarına kadar pek çok alanda kapsamlı adımlar atılması gerekiyor. TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, ilerlemenin hızlanması halinde 2050’ye kadar hedeflere ulaşılabileceğini belirtti. Küresel hedeflere en çok yaklaşan ülkeler arasında ise Japonya ve Kanada yer aldı.

İklim krizi, artan maliyetler ve doğal kaynakların tahribi; güvenilir, besleyici ve erişilebilir gıdaya ulaşmayı dünyanın en kritik sorunlarından biri haline getiriyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Johns Hopkins Üniversitesi, Cornell Üniversitesi ve Küresel Beslenmeyi İyileştirme İttifakı (GAIN) tarafından ortaklaşa yürütülen Gıda Sistemleri Geri Sayım Girişimi (FSCI) araştırması, dünya genelinde gıdanın üretimden tüketime uzanan yapısının 2030 hedeflerinin önemli ölçüde gerisinde kaldığını gösterdi.

Gıda kaynaklı emisyonlar “sıfır” hedefine çok uzak

Nature Food dergisinde yayınlanan araştırmada 197 ülke, beslenme ve sağlık, çevre ve doğal kaynaklar, geçim kaynakları, yoksulluk ve eşitlik, yönetim ve dayanıklılık olmak üzere beş ana alanda ve 44 gösterge üzerinden değerlendirildi. Bu kapsamda 22 göstergede küresel ortalama bakımından ilerleme kaydedildiği, 15 göstergede belirgin bir değişiklik yaşanmadığı, 7 göstergede ise tablonun kötüleştiği tespit edildi.

Suya güvenli erişim, bilgiye erişim, kamu yönetiminin etkinliği ve tarımsal verimlilik olumlu gelişme kaydedilen alanlar arasında yer aldı. Sivil toplumun karar süreçlerine katılımı, kamu yönetiminde hesap verebilirlik, sağlıklı beslenmenin maliyeti, gıda güvencesizliği, pestisit kullanımı, ultra işlenmiş gıda satışları ve sera gazı emisyonları ise olumsuz yönde ilerledi. Araştırmada özellikle gıda kaynaklı sera gazı emisyonlarında bugünkü eğilimlerin devam etmesi durumunda hiçbir ülkenin ‘sıfır emisyon’ hedefine ulaşamayacağına dikkat çekildi.

Japonya, İzlanda ve Kanada küresel gıda hedeflerinde öne çıktı

Ülkelerin küresel hedeflere ne ölçüde yaklaştığı dünyanın farklı coğrafyaları açısından da değerlendirildi. Yeni Zelanda 14 göstergede Okyanusya’da, Tunus 16 göstergede Afrika’da, İzlanda 21 göstergede Avrupa’da, Kanada 17 göstergede Kuzey ve Güney Amerika’da, Japonya ise 16 kriterde Asya kıtasında hedeflenene en yakın sonuçları kaydetti.

Hedeflere ulaşmak için gereken ilerleme hızı da coğrafyalara göre belirgin biçimde değişiyor. Afrika’nın gıda güvencesizliği, tarımsal su kullanımı, kamu idaresi ve çocuk işçiliğinin de aralarında bulunduğu 16 kriterde küresel ölçütleri yakalayabilmesi için her yıl yüzde 20’nin üzerinde iyileşme sağlaması gerekiyor. Avrupa’da ihtiyaç duyulan iyileşme oranları ise diğer bölgelere kıyasla daha düşük seviyede.

“Hedeflere 2050’ye kadar ulaşmak mümkün”

Araştırmayı değerlendiren TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, artan nüfusun, iklim değişikliğinin ve doğal kaynaklardaki tahribatın gıda ekosistemi üzerindeki yükü her geçen gün artırdığını belirterek şunları söyledi:

“Gıda alanındaki başarıyı üretim miktarı tek başına belirlemiyor. Üretilen gıdanın güvenilir ve besleyici olması, tüketicinin bu gıdaya erişebilmesi, üretimde kullanılan suyun, enerjinin ve hammaddenin verimli yönetilmesi de büyük önem taşıyor. Araştırma, bütün bu konuların bir arada ele alınması gerektiğini ve bugüne kadar kaydedilen ilerlemenin 2030 hedefleri için yeterli olmadığını gösteriyor. Bugünden itibaren daha hızlı hareket edilirse hedeflerin büyük bölümüne 2050’ye kadar ulaşmak mümkün. Bunun için üretim ve tüketimi geleceğin ihtiyaçları doğrultusunda vakit kaybetmeden yeniden şekillendirmeliyiz.”

Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesi ve gıda sanayisindeki uzmanlığının önemli bir avantaj sağladığını belirten Sidar, “Güçlü bir üretim altyapısına ve uzun yıllara dayanan sektör deneyimine sahibiz. Bu potansiyeli uzun vadeli politikalarla desteklediğimizde Türk gıda sanayisini iklim, tedarik ve fiyat dalgalanmalarına karşı daha dayanıklı hâle getirebiliriz” dedi.

Gıda sektörünün paydaşları 12. Sürdürülebilir Gıda Zirvesi’nde buluşuyor

Sidar, araştırmanın gündeme taşıdığı konuların TÜGİS ve Sürdürülebilirlik Akademisi iş birliğiyle düzenlenecek 12. Sürdürülebilir Gıda Zirvesi’nde sektörün farklı paydaşlarıyla birlikte değerlendirileceğini söyledi. “Gıdanın Geleceği için Dönüşüm” temasıyla 24 Aralık’ta Swissôtel The Bosphorus’ta gerçekleştirilecek zirvenin programında iklim krizi, gıda israfı, sürdürülebilir üretim, gıda ekonomisi, rejeneratif tarım ve tedarik zincirindeki dönüşüm gibi başlıklar yer alıyor. İş dünyası, kamu, akademi ve sivil toplum temsilcilerini buluşturacak zirvede, gıdanın geleceğine ilişkin çözüm önerileri ve yeni iş birliği imkanları paylaşılacak.

The post KÜRESEL GIDA HEDEFLERİNDE İLERLEME SINIRLI KALDI! first appeared on Ekonomi Ajandası.

Temmuz ayında gıda fiyatlarında yeniden yukarı yönlü hareket gözlenirken, temel tüketim ürünlerindeki fiyat artışları enflasyon üzerindeki baskının sürdüğüne işaret etti. TEPAV’ın öncü verileri, resmi enflasyon verileri öncesinde gıda fiyatlarındaki eğilimi ortaya koyması açısından yakından takip ediliyor.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Temmuz 2026 dönemine ilişkin TEPAV Gıda Fiyat Endeksi (TEGE) verilerini yayımladı. Rapora göre, 1-25 Temmuz tarihleri arasında aylık gıda enflasyonu yüzde 0,93 olarak gerçekleşti. Böylece gıda fiyatları, önceki aya kıyasla yeniden yükseliş eğilimine girdi.

TEPAV’ın hesaplamalarına göre Temmuz 2026 itibarıyla yıllık gıda enflasyonu yüzde 32,8 oldu. Temmuz ayına ilişkin diğer kuruluşların gıda enflasyonu verileri ise 29 Temmuz 2026 itibarıyla henüz açıklanmadı.

Sebzede fiyat hareketleri öne çıktı

Temmuz ayında taze meyve ve sebze grubunda fiyatı en fazla düşen ürünler karpuz, taze fasulye ve salatalık oldu.

Aynı grupta fiyatı en hızlı artan ürünler ise çarliston biber, diğer taze biber çeşitleri ve kuru soğan olarak sıralandı. Taze meyve ve sebze dışındaki ürünlerde en yüksek fiyat artışları diğer pastane ürünleri, maden suyu ve soda ile turşuda gözlenirken; tavuk eti, yumurta ve sakatat fiyatlarında düşüş kaydedildi.

The post GIDA FİYATLARI TEMMUZ AYINDA YENİDEN YÜKSELİŞTE first appeared on Ekonomi Ajandası.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) aylık veri bülteni İstanbul Barometresi’nin haziran sayısı yayımlandı. Yeni sayının tematik araştırma konusu “Yeterli ve Kaliteli Gıdaya Erişim” olarak belirlendi. İstanbul’un farklı sosyo-ekonomik gruplarını temsil eden toplam 761 kişiyle gerçekleştirilen saha araştırmasında; tüketicilerin gıdaya duyduğu güven mercek altına alındı.

DIŞARIDA TÜKETİLEN GIDAYA GÜVEN %21,1

Araştırma sonuçlarına göre İstanbulluların %21,1’i dışarıda tükettiği gıdayı güvenli bulurken, %51,4’ü “güvenli bulmadığını” söyledi. %27,5’lik kesim de “ne güveniyorum ne güvenmiyorum” yanıtını verdi. İstanbulluların restoran, kafe veya seyyar satıcılardan yemek yeme sıklığı da incelendi. Katılımcıların %26,4’ü haftada birden fazla kez, %40,9’u ayda birkaç kez dışarıdan yemek yediğini, %32,7’si ise dışarıdan hiç yemek yemediğini belirtti.

KÜÇÜK ESNAF VE AİLE İŞLETMELERİ EN YÜKSEK OYU ALDI

İstanbulluların farklı yeme-içme ortamlarına yönelik güven algısı değerlendirildiğinde, küçük esnaf lokantaları ve aile işletmesi restoranları %37,5 ile en yüksek güven oyunu aldı. Zincir restoran veya kafelerdeki gıdalara güven oranı %17,2, yemek uygulamaları üzerinden siparişlere güven %17, seyyar tezgahlara güven %7,4 oranında çıktı.

EN ÇOK SÜPERMARKETLER TERCİH EDİLDİ

Katılımcıların %81’i mutfak alışverişi için süpermarketleri, %34’ü semt pazarlarını tercih ettiğini belirtti. Alışveriş sırasında tüketicilerin en fazla dikkat ettiği konu %64,9 ile son kullanma tarihi oldu.

GIDA KAYNAKLI SAĞLIK SORUNU YAŞAYANLAR: %20

Son bir yıl içinde dışarıda tüketilen bir gıdadan sonra bulantı, kusma veya ishal gibi gıda kaynaklı sağlık sorunu yaşayanların oranı %20 olarak ölçüldü.  Araştırmaya göre sağlık sorunu yaşayan katılımcıların çoğunluğu yani %53,3’ü tıbbi veya hukuki bir süreç başlatmayıp yaşadığı sorunun geçmesini bekledi. %30,3’ü hastaneye gittiğini, %11,2’si reçetesiz ilaç aldığını, %4,6’sı restorana şikayette bulunduğunu, %2,6’sı ilgili kuruma şikayet bildirimi yaptığını, %0,7’si ise sosyal medyadan şikayetiyle ilgili paylaşım yaptığını belirtti.

The post İSTANBULLULAR DIŞARIDA TÜKETTİĞİ GIDAYA GÜVENMİYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye’de her yıl milyonlarca ton gıdanın tüketim aşamasında israf edildiğine dikkat çeken TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, gıda israfının ekonomik kaybın yanı sıra emeğin ve doğal kaynakların da kaybı anlamına geldiğini söyledi. Gıda sektörünün sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilmesi için üretim kadar bilinçli tüketimin de kritik önem taşıdığına vurgu yapan Sidar, özellikle evlerde gerçekleşen görünmez israfın önüne geçilmesi gerektiğini belirtti.

 “Gıda israfının maliyeti sofranın ötesine uzanıyor”

Sidar, değerlendirmesinde, “Bugün çöpe attığımız her gıda ürünüyle birlikte üretimde kullanılan suyu, enerjiyi, emeği ve doğal kaynakları da kaybediyoruz. Bu nedenle gıda israfı artık çevresel, sosyal ve etik boyutları olan küresel bir mesele haline geldi. İsrafla mücadelede kalıcı sonuçlar alabilmek için gıda okuryazarlığını artırmak, sürdürülebilir geleceğin en önemli başlıklarından biri olarak ele alınmalı. İsrafın karşısında durmak; sürdürülebilirlikten iklim mücadelesine, kaynak verimliliğinden toplumsal bilincin dönüşümüne kadar geniş bir etki alanı yaratıyor” ifadelerini kullandı.

“Tüketicinin doğru bilgiyle desteklenmesi gerekiyor”

Toplumda gıda etiketlerinin yeterince doğru okunmadığını belirten Kaan Sidar, tüketicilerin bilim ışığında bilinçlendirilmesinin önemine dikkat çekerek, “Tüketicilerin özellikle gıda etiketleri konusunda doğru bilgiyle desteklenmesi gerekiyor. Bilimsel gerçekler yerine yanlış bilgilerle hareket edilmesi, güvenle tüketilebilecek ürünlerin gereksiz yere israf edilmesine neden oluyor. Burada temel önceliğimiz, gıda güvenliğinden asla taviz vermeden bilinçli tüketim kültürünü yaygınlaştırmak olmalı” dedi.

“İsrafla mücadele iklim kriziyle mücadelede kritik öneme sahip”

Gıda israfının iklim krizine etkisine de değinen Sidar, sürdürülebilirlik hedefleri açısından tüketim alışkanlıklarının dönüşmesinin önemine işaret ederek, “Gıda israfı; karbon ayak izi, sera gazı emisyonu ve doğal kaynak tüketimi açısından doğrudan iklim krizini besleyen unsurlardan biri. Dolayısıyla israfı önlemeye yönelik her adım, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadeleye de katkı sunuyor. Bu nedenle kamu, özel sektör, akademi, sivil toplum ve tüketicilerin ortak bir farkındalık zemini oluşturması büyük önem taşıyor” dedi.

“Ortak deklarasyonun parçasıyız”

TÜGİS’in de parçası olduğu Gıda Okuryazarlığı Seferberliği’ni sektör adına değerli bir ortak sorumluluk çağrısı olarak değerlendiren Sidar, “TÜGİS olarak; bilinçli tüketim kültürünü güçlendirmeyi, kaynak verimliliğini artırmayı ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sunmayı amaçlayan bu ortak deklarasyonda yer almayı önemsiyoruz” şeklinde konuştu.

The post “GIDA İSRAFINI ÖNLEMEK, GELECEĞE YAPILAN EN DEĞERLİ YATIRIMDIR” first appeared on Ekonomi Ajandası.

Gıda israfını önlemek için büyük değişimlere gerek olmadığını belirten Hatunoğlu, “Küçük ama bilinçli adımlar hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli sonuçlar doğurur. İhtiyacımız kadar almak ve elimizdeki gıdaları en iyi şekilde değerlendirmek, sürdürülebilir ve sağlıklı bir yaşamın temelini oluşturur.” dedi.

“Sıfır atık mutfak” anlayışının önemine dikkat çeken Beslenme Uzm. Hatunoğlu, “Bu yaklaşımda sadece yenilebilir kısımlar değil, kabuk ve sap gibi genellikle atılan bölümler de değerlendirilir. Porsiyon kontrolü yapmak ve artan yemekleri yeniden kullanmak bu yaklaşımda oldukça önemlidir.” diye konuştu.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, 29 Nisan Gıda İsrafını Durdurma Günü kapsamında değerlendirmelerde bulundu.

Birçok gıda çöpe gidiyor…

Öğr. Gör. Beslenme Uzm. Hatice Nurseda Hatunoğlu, evlerde fark edilmeden büyüyen gıda israfına dikkat çekerek, “Evlerde en sık israf edilen gıdaların başında ekmek, taze sebze ve meyveler, süt ve süt ürünleri ile pişmiş yemek artıkları geliyor. Özellikle çabuk bozulan gıdalar, plansız alışveriş ve uygun olmayan saklama koşulları nedeniyle tüketilemeden çöpe gidebiliyor.” dedi.

 Planlı alışveriş israfı azaltıyor!

İsrafı önlemenin en önemli adımlarından birinin alışverişi planlı yapmak olduğunu söyleyen Hatunoğlu, “Bunun için alışveriş öncesinde evde bulunan gıdalar kontrol edilmeli ve ihtiyaca göre bir liste hazırlanmalıdır. Ayrıca açken alışveriş yapmaktan kaçınılmalıdır. Çünkü açlık hissi, ihtiyaç dışı gıdalara yönelimi artırabilir.” diye konuştu.

Planlı haftalık menü israfı önlüyor! 

Haftalık menü planı yapmanın gıda israfını azaltmada etkili bir yöntem olduğunu kaydeden Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Menü planı sayesinde aynı malzemeler farklı öğünlerde değerlendirilebilir, gereksiz alışverişin önüne geçilir ve yemek hazırlama süreci daha düzenli hale gelir.” ifadesinde bulundu.

Artan yemekler doğru şekilde değerlendirilmeli

Artan yemeklerin doğru saklama ve yeniden kullanma yöntemleriyle güvenli şekilde tüketilebileceğini vurgulayan Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Artan yemekler doğru şekilde saklandığında ve uygun yöntemlerle yeniden değerlendirildiğinde hem güvenli hem de besleyici olabilir. Örneğin sebze yemekleri çorbalara eklenebilir, pilavlar farklı tariflerle yeniden hazırlanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, yemeklerin piştikten sonra uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemesi, mümkün olan en kısa sürede buzdolabına kaldırılması, buzdolabında da uzun süre bekletilmemesi ve tekrar tüketilirken yeterli sıcaklığa ulaşmasının sağlanmasıdır.” şeklinde konuştu.

“Sıfır atık mutfak” yaklaşımı yaygınlaşmalı

“Sıfır atık mutfak” anlayışının önemine dikkat çeken Beslenme Uzm. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Sıfır atık mutfak yaklaşımı, gıdaların mümkün olan en verimli şekilde kullanılmasını ve atığın en aza indirilmesini hedefler. Bu yaklaşımda sadece yenilebilir kısımlar değil, kabuk ve sap gibi genellikle atılan bölümler de değerlendirilir. Porsiyon kontrolü yapmak ve artan yemekleri yeniden kullanmak bu yaklaşımda oldukça önemlidir.” dedi.

Bayatlayan gıdalar çöpe gitmek zorunda değil

Bayat ekmeklerin galeta unu ya da kruton olarak kullanılabileceğini belirten Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Bayatlayan ekmekler galeta unu, kruton veya farklı yemeklerde kullanılabilirken, yumuşamaya başlayan meyveler smoothie ya da komposto yapımında değerlendirilebilir. Sebzeler ise çorba, püre veya fırın yemeklerine eklenerek yeniden kullanılabilir.” diye konuştu.

“Az ama doğru alışveriş” vurgusu

Doğru alışveriş alışkanlıklarının önemine değinen Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Az ama doğru alışveriş yapmak için ihtiyaç kadar ürün almak, mevsiminde gıdaları tercih etmek ve tüketilebilecek miktarda alışveriş yapmak gerekir. Alışveriş yaparken bilinçli ve planlı olmak oldukça önemlidir.” ifadesinde de bulundu.

İsrafı azaltan basit alışkanlıklar!

Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, “Mutfakta israfı azaltmak için haftalık menü planı yapmak, alışveriş listesi hazırlamak, gıdaları doğru saklamak, son kullanma tarihlerini düzenli kontrol etmek ve artan yemekleri değerlendirmek gibi basit alışkanlıklar oldukça etkilidir.” şeklinde konuştu.

Gıda israfı bütçeyi ve sağlığı da etkiliyor

Çöpe atılan her gıdanın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sağlık ve çevre açısından da kayıp olduğunu belirten Hatunoğlu, “Çöpe atılan her gıda, aslında harcanan paranın, emeğin ve doğal kaynakların kaybı anlamına gelir. Bunun yanında plansız alışveriş ve tüketim, sağlıksız beslenme alışkanlıklarını da beraberinde getirebilir. Bu nedenle gıda israfı yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sağlık ve çevre açısından da önemli bir sorundur.” dedi.

Küçük adımlar büyük fark oluşturur!

Öğr. Gör. Hatice Nurseda Hatunoğlu, gıda israfını önlemek için büyük değişimlere gerek olmadığını vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

“Gıda israfını önlemek için büyük değişikliklere gerek yoktur. Küçük ama bilinçli adımlar hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli sonuçlar doğurur. İhtiyacımız kadar almak ve elimizdeki gıdaları en iyi şekilde değerlendirmek, sürdürülebilir ve sağlıklı bir yaşamın temelini oluşturur.”

The post “SIFIR ATIK MUTFAK” YAKLAŞIMI YAYGINLAŞMALI! first appeared on Ekonomi Ajandası.

EY’ın Tüketici Ürünleri ve Perakende Görünümü raporuna göre, artan jeopolitik belirsizlikler ve yükselen enerji fiyatları, 2026 boyunca tüketimi etkilemeye devam edecek. Yüksek akaryakıt fiyatları ve zayıflayan reel gelir artışı, hanehalklarının tasarruf eğilimini artırırken, toplam tüketim üzerinde baskı oluşturuyor.

Uluslararası danışmanlık, güvence, kurumsal finansman, strateji ve vergi hizmetleri şirketi EY’ın yayımladığı Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektörü Görünümü raporu; Orta Doğu’da artan gerilimle birlikte güncellenen makroekonomik varsayımların, 2026 yılı boyunca Avrupa’da tüketim üzerinde baskı olacağını ortaya koyuyor. Rapora göre, geçici enerji şoku Euro Bölgesi enflasyonunu 0,5 puan artırırken; büyüme beklentilerini %1,3’ten %1,0’a düşürüyor. Uzmanlar enerji fiyatlarındaki yükselişin ve jeopolitik belirsizliklerin hane halkı satın alma gücünü etkileyerek tasarruf eğilimini artırdığını ve tüketici davranışlarında “temkinli harcama” dönemini getirdiğini belirtiyor.

Rapor, 2026’da Euro Bölgesi enflasyonunun ortalama %2,4 seviyesinde kalacağını, 2027’de ise %2’nin altına gerileyeceğini öngörüyor. Ancak doğalgaz üretimindeki kalıcı arz sorunları, Avrupa’da enerji fiyatlarının orta vadede yapısal olarak daha yüksek seyredeceğine işaret ediyor.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu Avrupa ülkelerini kapsayan rapora göre enflasyon oranları; ücret artışlarındaki farklılıklar, düzenlemeye tabi fiyatlar ve ÖTV düzenlemeleri nedeniyle belirgin biçimde ayrışmaya devam ediyor. Şubat 2026 itibarıyla enflasyon verileri ülkeler arasında geniş bir dağılım gösterirken, özellikle Romanya gibi bazı Orta ve Doğu Avrupa ekonomilerinde enerji fiyatları ve KDV artışlarının etkisiyle enflasyon yüksek seyrini koruyor. Buna karşılık İsviçre, Fransa, İtalya, Danimarka ve Finlandiya gibi ülkelerde düşük ücret artışlarının da etkisiyle fiyat artışları oldukça sınırlı kalıyor.

 Ekonomik faaliyetler parçalı bir görünüm sergiliyor

Rapora göre; 2025 yılında Euro Bölgesi %1,4 oranında büyüse de, bu oran büyük ölçüde İrlanda’nın beklenenden daha fazla büyümesinden kaynaklanmış durumda. İrlanda hesaplamadan hariç tutulduğunda ise büyüme oranın %1 seviyesinde kaldığı görülüyor. 2025’in son çeyreğinde yatırımlar ve ihracat alanlarında iyileşme yaşansa da özel tüketim yavaşladı ve üretim sektörü yeniden durgunluğa girdi. Buna ek olarak istihdam artışındaki yavaşlama ve reel ücretlerdeki normalleşme tüketim üzerinde ek bir ivme yaratmadı.

Avrupa ekonomisinin orta ve uzun vadeli görünümünü şekillendiren yapısal dinamikler, özellikle iş gücü arzındaki durgunluk, demografik baskılar ve değişen hane yapıları tüketim alışkanlıkları üzerinde belirgin etkiler yaratır durumda. 2025–2029 yılları arasında Avrupa Birliği genelinde iş gücü arzının yalnızca sınırlı bir artış göstermesi beklenirkenülkeler arasında ciddi ayrışmalar öne çıkıyor. İrlanda, İskandinav ülkeleri, İspanya, Hollanda, Birleşik Krallık ve İsviçre’de göç ve artan iş gücüne katılım sayesinde güçlü artışlar öngörülürken; Almanya, Yunanistan ve birçok Orta ve Doğu Avrupa ülke ekonomilerinde çalışma çağındaki nüfusun daralması iş gücü arzını aşağı çekiyor. Daha uzun vadede ise Avrupa genelinde yaşlanan nüfus ve azalan çalışma çağındaki nüfus, tüketim potansiyelini etkileyen temel bir unsur haline geliyor. Hızla yaşlanan nüfus, sağlık ve ilaç harcamalarını yukarı çekerken dayanıklı tüketim mallarına yönelik talebi kısmen azaltıyor.

Bu yapısal dönüşüm, ülkeler arasında belirgin farklılıklar yaratıyor: Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde gıda ve ev içi tüketimin payı yüksek kalırken, Güney Avrupa’da restoran ve konaklama harcamaları öne çıkıyor. Tasarruf oranları ise Almanya, Çekya, Macaristan ve Hollanda gibi ülkelerde yüksek seyrederken, Yunanistan ve Romanya’da hanehalkları gelirlerinin tamamını tüketime yönlendiriyor. Tüm bu eğilimler, Avrupa’da tüketim kompozisyonunun önümüzdeki yıllarda daha parçalı, yaşa ve hane yapısına göre farklılaşmış bir yapıya evrileceğine işaret ediyor.

Tüketim ve perakende için 2026 beklentileri

Rapora göre, hanehalkları zorunlu olmayan harcamaları ertelemeye devam ediyor. Günlük tüketim güçlü seyrini korurken, büyük ve tutarlı alışverişlerde “bekle-gör” yaklaşımı öne çıkıyor. Bunun yanı sıra enflasyondaki gevşeme son dönemde fiyat artışlarının etkisini azaltmış olsa da, enerji fiyatlarında kalıcı bir yükselişin perakende büyümesini yeniden fiyat odaklı bir yapıya itebileceği ifade ediliyor.

Özellikle Orta Doğu’daki belirsizliklerin tetiklediği fiyat artışları yalnızca toplam tüketim düzeyini değil, tüketimin bileşimini de önemli ölçüde değiştiriyor. Araştırma verileri, tüketicilerin fiyat artışlarına yalnızca harcamalarını kısmakla kalmayıp, satın alma kararlarını yeniden değerlendirerek tepki verdiğini gösteriyor. Bu eğilim, tüketicilerin tamamen vazgeçmek yerine daha uygun fiyatlı alternatiflere yöneldiğini ve özellikle ev ve kişisel bakım, gıda gibi kategorilerde “bir alt segmente geçiş” davranışının belirginleştiğini ortaya koyuyor. Bu dinamikler, marka sadakatindeki zayıflama ve tüm gelir gruplarında özel etiketli markalara (private label) yönelik artan ilgiyle uyumlu bir tablo çiziyor; Avrupa genelinde giderek daha fazla tüketici gelecekte özel etiketli markaları tercih edeceğini belirtiyor.

EY Türkiye Şirket Ortağı, Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektör Lideri Kaan Birdal, raporla ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:

“EY raporu, küresel jeopolitik belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki oynaklığın tüketici davranışları üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor. Türkiye özelinde ise 2026’da kademeli dezenflasyon ve reel gelirlerdeki iyileşme, iç talebi destekleyen en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor. Diğer taraftan, küresel belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki artışın tüketici davranışlarını etkileyeceği öngörülüyor, tüketicilerin harcama davranışı daha seçici bir yapıya bürünüyor. Perakende sektörü açısından bu tablo, hem fiyat hassasiyetinin hem de değer arayışının kalıcı hale geldiğini gösteriyor. Tüketiciler, temel ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanırken tüketim alışkanlıklarında özel etiketli markalara yönelimle birlikte fiyat-performans dengesine önem verildiği ön plana çıkıyor. Bu davranış değişimi ise markaların ürün ve iletişim stratejilerini yeniden şekillendirmesini gerektiriyor. Bu nedenle, 2026 yılı boyunca sektörün, parçalı talep yapısına ve değişen tüketici önceliklerine daha çevik yanıt vermesi kritik önem taşıyor.”

The post TÜKETİCİ HARCAMALARINDA TEMKİNLİ DÖNEM first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE, 2025=100) 2026 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 2,96, geçen yılın Aralık ayına göre yüzde 7,95, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,53 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 33,39 artış gösterdi.

Beklentilerin Hafif Üzerinde

Ekonomistlerin beklentisi, şubat ayında aylık enflasyonun yüzde 2,87, yıllık enflasyonun ise yüzde 31,42 seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi. Açıklanan veri, aylık bazda piyasa tahminlerinin bir miktar üzerinde geldi. Öte yandan 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi ortalama yüzde 24,16 olarak kaydedildi.

Ocak ayında aylık enflasyon yüzde 4,84 ile beklentilerin üzerine çıkmış, yıllık enflasyon yüzde 30,65 olmuştu.

En Yüksek Artış Konut Grubunda

Ana harcama grupları incelendiğinde yıllık bazda en yüksek artış yüzde 42,33 ile konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda gerçekleşti. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 36,44, ulaştırmada ise yüzde 28,86 oldu.

Bu üç ana grubun yıllık enflasyona katkısı;

• Gıda ve alkolsüz içeceklerde 9,07 puan,

• Konutta 6,24 puan,

• Ulaştırmada 4,63 puan olarak hesaplandı.

Aylık bazda ise en dikkat çekici artış yüzde 6,89 ile gıda ve alkolsüz içeceklerde görüldü. Ulaştırma yüzde 2,58, konut grubu ise yüzde 2,40 artış kaydetti.

174 Alt Sınıfın 142’sinde Artış

Endekste yer alan 174 alt sınıftan 142’sinde fiyat artışı yaşanırken, 27 alt sınıfta düşüş görüldü, 5 alt sınıfta ise değişim olmadı. Bu tablo, fiyat artışlarının genele yayılan bir eğilim sergilediğini ortaya koydu.

Çekirdek Enflasyon %29,91

İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içkiler, tütün ve altın hariç TÜFE (özel kapsamlı TÜFE) yıllık bazda yüzde 29,91 artış gösterdi. Aylık artış ise yüzde 2,16 olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE’de Yıllık Artış %27,56

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) şubat ayında aylık yüzde 2,43, yıllık bazda ise yüzde 27,56 artış kaydetti. On iki aylık ortalamalara göre artış oranı yüzde 25,60 oldu.

Açıklanan veriler, enflasyonda aylık bazda ılımlı bir seyir görülse de özellikle gıda ve konut kalemlerindeki yüksek artışların fiyat baskısının sürdüğüne işaret etti.

The post ŞUBAT ENFLASYONU BEKLENTİYİ AŞTI first appeared on Ekonomi Ajandası.