Dünya genelinde gıdanın ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutlarını inceleyen Gıda Sistemleri Geri Sayım Girişimi’nin yeni araştırması, mevcut ilerleme hızıyla küresel 2030 hedefleri arasındaki ciddi farkı ortaya koydu. Araştırmaya göre pestisit kullanımından sera gazı emisyonlarına kadar pek çok alanda kapsamlı adımlar atılması gerekiyor. TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, ilerlemenin hızlanması halinde 2050’ye kadar hedeflere ulaşılabileceğini belirtti. Küresel hedeflere en çok yaklaşan ülkeler arasında ise Japonya ve Kanada yer aldı.

İklim krizi, artan maliyetler ve doğal kaynakların tahribi; güvenilir, besleyici ve erişilebilir gıdaya ulaşmayı dünyanın en kritik sorunlarından biri haline getiriyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Johns Hopkins Üniversitesi, Cornell Üniversitesi ve Küresel Beslenmeyi İyileştirme İttifakı (GAIN) tarafından ortaklaşa yürütülen Gıda Sistemleri Geri Sayım Girişimi (FSCI) araştırması, dünya genelinde gıdanın üretimden tüketime uzanan yapısının 2030 hedeflerinin önemli ölçüde gerisinde kaldığını gösterdi.

Gıda kaynaklı emisyonlar “sıfır” hedefine çok uzak

Nature Food dergisinde yayınlanan araştırmada 197 ülke, beslenme ve sağlık, çevre ve doğal kaynaklar, geçim kaynakları, yoksulluk ve eşitlik, yönetim ve dayanıklılık olmak üzere beş ana alanda ve 44 gösterge üzerinden değerlendirildi. Bu kapsamda 22 göstergede küresel ortalama bakımından ilerleme kaydedildiği, 15 göstergede belirgin bir değişiklik yaşanmadığı, 7 göstergede ise tablonun kötüleştiği tespit edildi.

Suya güvenli erişim, bilgiye erişim, kamu yönetiminin etkinliği ve tarımsal verimlilik olumlu gelişme kaydedilen alanlar arasında yer aldı. Sivil toplumun karar süreçlerine katılımı, kamu yönetiminde hesap verebilirlik, sağlıklı beslenmenin maliyeti, gıda güvencesizliği, pestisit kullanımı, ultra işlenmiş gıda satışları ve sera gazı emisyonları ise olumsuz yönde ilerledi. Araştırmada özellikle gıda kaynaklı sera gazı emisyonlarında bugünkü eğilimlerin devam etmesi durumunda hiçbir ülkenin ‘sıfır emisyon’ hedefine ulaşamayacağına dikkat çekildi.

Japonya, İzlanda ve Kanada küresel gıda hedeflerinde öne çıktı

Ülkelerin küresel hedeflere ne ölçüde yaklaştığı dünyanın farklı coğrafyaları açısından da değerlendirildi. Yeni Zelanda 14 göstergede Okyanusya’da, Tunus 16 göstergede Afrika’da, İzlanda 21 göstergede Avrupa’da, Kanada 17 göstergede Kuzey ve Güney Amerika’da, Japonya ise 16 kriterde Asya kıtasında hedeflenene en yakın sonuçları kaydetti.

Hedeflere ulaşmak için gereken ilerleme hızı da coğrafyalara göre belirgin biçimde değişiyor. Afrika’nın gıda güvencesizliği, tarımsal su kullanımı, kamu idaresi ve çocuk işçiliğinin de aralarında bulunduğu 16 kriterde küresel ölçütleri yakalayabilmesi için her yıl yüzde 20’nin üzerinde iyileşme sağlaması gerekiyor. Avrupa’da ihtiyaç duyulan iyileşme oranları ise diğer bölgelere kıyasla daha düşük seviyede.

“Hedeflere 2050’ye kadar ulaşmak mümkün”

Araştırmayı değerlendiren TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, artan nüfusun, iklim değişikliğinin ve doğal kaynaklardaki tahribatın gıda ekosistemi üzerindeki yükü her geçen gün artırdığını belirterek şunları söyledi:

“Gıda alanındaki başarıyı üretim miktarı tek başına belirlemiyor. Üretilen gıdanın güvenilir ve besleyici olması, tüketicinin bu gıdaya erişebilmesi, üretimde kullanılan suyun, enerjinin ve hammaddenin verimli yönetilmesi de büyük önem taşıyor. Araştırma, bütün bu konuların bir arada ele alınması gerektiğini ve bugüne kadar kaydedilen ilerlemenin 2030 hedefleri için yeterli olmadığını gösteriyor. Bugünden itibaren daha hızlı hareket edilirse hedeflerin büyük bölümüne 2050’ye kadar ulaşmak mümkün. Bunun için üretim ve tüketimi geleceğin ihtiyaçları doğrultusunda vakit kaybetmeden yeniden şekillendirmeliyiz.”

Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesi ve gıda sanayisindeki uzmanlığının önemli bir avantaj sağladığını belirten Sidar, “Güçlü bir üretim altyapısına ve uzun yıllara dayanan sektör deneyimine sahibiz. Bu potansiyeli uzun vadeli politikalarla desteklediğimizde Türk gıda sanayisini iklim, tedarik ve fiyat dalgalanmalarına karşı daha dayanıklı hâle getirebiliriz” dedi.

Gıda sektörünün paydaşları 12. Sürdürülebilir Gıda Zirvesi’nde buluşuyor

Sidar, araştırmanın gündeme taşıdığı konuların TÜGİS ve Sürdürülebilirlik Akademisi iş birliğiyle düzenlenecek 12. Sürdürülebilir Gıda Zirvesi’nde sektörün farklı paydaşlarıyla birlikte değerlendirileceğini söyledi. “Gıdanın Geleceği için Dönüşüm” temasıyla 24 Aralık’ta Swissôtel The Bosphorus’ta gerçekleştirilecek zirvenin programında iklim krizi, gıda israfı, sürdürülebilir üretim, gıda ekonomisi, rejeneratif tarım ve tedarik zincirindeki dönüşüm gibi başlıklar yer alıyor. İş dünyası, kamu, akademi ve sivil toplum temsilcilerini buluşturacak zirvede, gıdanın geleceğine ilişkin çözüm önerileri ve yeni iş birliği imkanları paylaşılacak.

The post KÜRESEL GIDA HEDEFLERİNDE İLERLEME SINIRLI KALDI! first appeared on Ekonomi Ajandası.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye ekonomisinin 3 yıllık yol haritası niteliğindeki Orta Vadeli Programı (OVP) Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen toplantıda açıkladı. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program, Resmi Gazete’de de yayımlandı.

Buna göre Cevdet Yılmaz, 2026’da yüzde 3,3 olmasını bekledikleri büyümenin kademeli olarak güçlenerek 2027’de yüzde 4,2’ye, 2028’de yüzde 4,6’ya ve 2029’da yüzde 5’e ulaşmasını öngördüklerini bildirdi.

Yılmaz, 2026’da yüzde 28,4 olarak gerçekleşmesini öngördükleri enflasyonun ise 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e ve 2029’da yüzde 9’a gerilemesini hedeflediklerini belirtti.

Yılmaz ayrıca OVP’nin seçimlerin zamanında yapılacağı varsayımıyla hazırlandığını belirterek, “Seçimi öne alacaksa Meclis’in takdirinde” dedi.

Toplantıda OVP’nin enflasyon hedeflerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Karahan, enflasyon verilerinde son dönemde para politikasının etkileyebildiği alanlarda olumlu gelişmeler görüldüğünü belirtti.

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek ise finansmana erişimi ve üretken kapasiteyi güçlü şekilde desteklediklerini belirterek, KOBİ kredilerinin toplam krediler içindeki payının yüzde 27’ye çıktığını söyledi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz’ın konuşmasından öne çıkanlar şöyle:

Dünya ekonomisi son dönemde ekonomik, teknolojik gelişmelerin iç içe geçtiği öngörülebilirliğin azaldığı bir dönemden geçmektedir. Bölgemizde yaşanan savaşın etkileri bir çok alanda hissetmedir. Geleneksel tarife artışların yanında küresel belirsizlikler de OVP’yi etkilemektedir.

Geçtiğimiz OVP’de gündeme gelen Küresel Büyüme Tahmini aşağı doğru güncellenmiştir. Avro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2’den yüzde 0,9’a gerilemiştir. Savaşın devam ettiği MENA Bölgesi büyümesi yüzde 3,5’ten yüzde -0,5’e inmiştir. Küresel Büyüme yüzde 3,1’den yüzde 3,0’a inmiştir.

2026 büyüme ve enflasyon beklentilerinde güncelleme

Yeni OVP’de 2026 yılı ekonomik büyüme tahminimizi, önceki programdaki yüzde 3,8 seviyesinden yüzde 3,3’e düşürdük. Sanayi büyümesi tahminimizi de yüzde 4,0’tan yüzde 2,3’e çektik.

Önceki OVP’de yüzde 16 olarak öngörülen 2026 yıl sonu TÜFE tahminimizi, yeni programda yüzde 28,4’e yükselttik.

Dış ticaret açığı tahminimizi 96 milyar dolardan 105 milyar dolara yükseltirken, enerji ithalatı beklentimizi 63 milyar dolardan 71 milyar dolara çıkardık. Turizm gelirleri tahminimizi ise 68 milyar dolardan 65 milyar dolara düşürdük.

Cari açığın GSYH’ye oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 1,3’ten yüzde 2,6’ya yükselttik.

Böylece yeni OVP’de 2026 için önceki programa kıyasla daha düşük büyüme ve sanayi üretimi, daha yüksek enflasyon, dış ticaret açığı ve cari açık öngörüsü ortaya koyduk.

Rezerv artışı dış şoklara karşı dayanıklılığı artırdı

Uyguladığımız ekonomi politikalarının meyvelerini verdiğini görüyoruz. Brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolarlık artışla 188,2 milyar dolar seviyesine yükseldi.

Ekonomimizin dış şoklara karşı direncinin arttığını görüyoruz. Türkiye’nin risk primindeki (CDS) iyileşmeye de dikkat çekmek istiyorum. 700 baz puan seviyelerinden 220’nin altına gerileyen risk primimiz, hem kamu hem de özel sektörün borçlanma maliyetlerini ve faiz yükünü önemli ölçüde hafifletti.

Savaş, enflasyonu 7 puan yükseltti

Enflasyonla mücadelede önemli mesafe katettik. Mayıs 2024’te yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon, uyguladığımız politikalarla belirgin düşüş eğilimine girmiştir. Enflasyonda düşüş eğilimi savaş koşullarının oluşturduğu arz yönlü baskılar nedeniyle geçici olarak yataylaştı. Savaşın enflasyona maliyeti 7 puan olarak hesaplandı.

İhracatta katma değerli dönüşüm güçleniyor

Küresel talepteki yavaşlamaya rağmen yıllıklandırılmış ihracatımız, ağustos ayı itibarıyla 280 milyar dolar seviyesine ulaştı. İhracatımızın teknolojik kompozisyonundaki güçlenme de dikkat çekiyor. Orta ve yüksek teknolojili ürünlerin payı yüzde 40’tan yüzde 44,1 seviyesine çıktı. Bu durum, ihracatımızda katma değer odaklı bir dönüşümü simgeliyor.

2027–2029 Orta Vadeli Programı

2026’da yüzde 3,3 olmasını beklediğimiz büyümenin, kademeli olarak güçlenerek 2027’de yüzde 4,2’ye, 2028’de yüzde 4,6’ya ve 2029’da yüzde 5’e ulaşmasını öngörüyoruz.

2026’da yüzde 28,4 olarak gerçekleşmesini öngördüğümüz enflasyonun, 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e ve 2029’da yüzde 9’a gerilemesini hedefliyoruz.

İşsizlik tahmini 2027 yılı için yüzde 8,0, 2028 yılı için yüzde 7,8 ve 2029 yılı için yüzde 7,6 olarak belirlendi.

Cari açığın GSYH’ye oranı tahmini ise 2027 yılı için yüzde 1,9, 2028 yılı için yüzde 1,8 ve 2029 yılı için yüzde 1,6 olarak belirlendi.

Sunumun tamamlanmasının ardından soru-cevap kısmına geçildi:

Merkez Bankası’nın 2027 OVP oranı daha yüksek görünüyor. Bunu neye bağlıyorsunuz?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, “Önce pandemi ile başladı, daha sonra tedarik zincirlerinde yaşanan dönem dönem sıkıntılar, ardından ticaret savaşları ve bu yıl da gerçekleşen fiziksel savaş kaynaklı olarak artan enerji maliyetleri söz konusu. Bunun dışında, ulaştırma hizmetlerine yansıyan etkileri ve bu hizmetlerin gıdadan tutun birçok ürüne yansıyan etkileri de var. Savaşın beraberinde getirdiği dinamiklerin, gübre gibi birçok tarıma girdi teşkil eden kalemlerde yarattığı etkiyi görüyoruz” dedi.

OVP’de yukarı yönlü ciddi bir revizyon var. Tutarlı olacağına ilişkin piyasayı nasıl ikna edeceksiniz?

Fatih Karahan, “Ciddi bir revizyon ama enflasyon görünümünde karamsarlığa sebep olacak bir revizyon olarak değerlendirmiyoruz. Enflasyon verilerine son dönemde, aylık verilere de baktığımızda bir katılık söz konusu. Ancak hizmet ve eğitimde önceki senelere göre daha olumlu bir görünüm söz konusu. Öte yandan buradaki yatay görünümün ulaştırma ve haberleşme kalemlerinden kaynaklandığını görüyoruz” şeklinde konuştu.

Bir önceki OVP neyi başardı, hedefler tuttu mu?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “OVP’lerin en önemli getirisi öngörülebilirliktir, bu çok önemli. Öngörülebilirlikte de artış var. Hedefler tartışılabilir ama bu programlar öngörülebilirliği artırdı. Kural bazlı yaklaşım esas oldu. Tamponları inşa ettik.

Cari açıkta kırılganlığın azalmış olması bence çok değerlidir. 25 yıllık ortalamalara bakın. Altın hariç bakarsanız düzelme çok daha ciddi boyutlarda, yapısal olarak. KKM önemli bir koşullu yükümlülüktü, oradan çıkış önemliydi. Vatandaşlarımızın bütün bu şoklara rağmen geçmişe oranla döviz talebi, liraya olan güveni çok farklı bir noktada. Bunları programın kazanımları olarak görüyorum. Olay hedeflerin takibi şeklinde olmamalı” ifadelerini kullandı.

Enflasyonda geldiğimiz nokta yüzde 30’un üzerinde, savaşın doğrudan tarafı olan ülkelere kıyasla daha yüksek bir enflasyona sahibiz. 2026 için enflasyon tahmini yüzde 16 iken bugün yüzde 28’leri telaffuz ediyoruz. Enflasyonla mücadelemiz neden bu kadar uzun sürdü?

EKONOMİ Gazetesi Ankara Temsilcisi Maruf Buzcugil’in sorusunu Cevdet Yılmaz şöyle yanıtladı:

“Diğer ülkelerden niye daha fazla etkilendik diye bir soru oldu. Geçmişten gelen yüksek enflasyon oranı, ne yapılırsa yapılsın belli ölçüde mevcut sürece yansıyor. Düşük bazla bu sürece girenlerle yüksek enflasyonla girenler aynı şekilde enflasyondan etkilenmiyor. Geçmişin getirdiği atalet var, bunu unutmamak lazım. Dünya enflasyonundaki gelişmeyi de söyledim. Belki puan olarak yüksek gelmeyebilir ama geçmişe bakıldığında, oransal olarak baktığınızda ciddi bir etkilenme olduğunu görüyorsunuz.

Enflasyonla mücadele neden bu kadar uzun sürdü sorusuna dair de iki şey söyleyebilirim. Bir tanesi şu ki dış konjonktür de hiç destek olmadı. Hep olumsuz sürprizlerle karşılaştık. Savaşlar, başka birtakım gelişmeler… Programlar yaşanırken kontrol edemediğiniz sürprizler her zaman olur. Bu bazen olumlu bir sürpriz, bazen olumsuz bir sürpriz olur. Doğrusu, son üç yılda olumlu bir sürpriz görmedik. Genelde olumsuz etkileyen hususlar oldu, mücadelemizi uzattı.

Savaşın etkisi olmasa yüzde 31,5’lerden değil de yüzde 25 enflasyonlardan bahsediyor olacaktık. Bu çok farklı bir finansal atmosferi getirecekti. Tabii ki elimizde olmayan unsurlar olabilir. Bunlara karşı gerekli tedbirleri alıp yolumuza devam etmek zorundayız.

İkinci söyleyeceğim de şudur: Biz bu programı yürütürken büyüme ve enflasyonla mücadele arasında denge kurmaya gayret ettik. Bir taraftan enflasyonu düşürürken, bir taraftan da büyümemizi ve sosyal refahı belli bir seviyede tutma gayreti içinde olduk. Bunun da bir miktar etkisi olduğunu söyleyebilirim.”

Vergi denetimi ve tasarruf konusunda hangi adımlar atılıyor?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Maliye Bakanlığı, yaptırım boyutu hariç izleme, denetleme ve raporlama boyutlarında çok güçlü bir fonksiyon icra ediyor ve sonuç alıyoruz.

En çok vatandaşlarımızın sahada bize ilettiği hususlardan bir tanesi kamuda taşıt kullanımı konusu. 2025 yılında sözleşmesi sona eren kiralık araçlarda yenilenen sözleşmelerde yeniden kiralanan taşıtları yüzde 21 düşürdük. 2025 yılında diyelim ki 100 taşıtın kiralama sözleşmesi bitti, yenilerken onu 79 olarak yenilemişiz. Dolayısıyla burada çok güçlü bir tasarruf var.

Doğru, yatırımlar boyutuyla bakarsanız sadece hizmet binalarını gözden geçirdik. Tespitlerimizde genelde mükellefe ‘Git lütfen düzelt’ diyoruz. Vergi Denetim Kurulu yeni ilkeler ortaya koydu. Önceden büyük veri analitiğini kullanarak tespitlerimizi mükelleflerimizle paylaşıyoruz. ‘Bakın tespitlerimiz bu, biz denetlemeden önce siz düzeltmek isterseniz buyurun düzeltin’ diyoruz.

Her 100 büyük şirketin 31’ini denetliyoruz. Yani büyük şirketlerde denetim oranı 2026 yılı için konuşursak yüzde 31,3. 2024 yılında yüzde 11 civarındaydı.

Vergi gelirlerinin milli gelirlere oranı 15,4. 2023’te 16,6’ya çıktı. 2026’da ise yüzde 17’nin üzerine çıktı. 2027’de yüzde 18 civarında.

Dolaylı vergiler adil vergiler olarak görülmez. Vergide adaleti sağlamak için çok ciddi tedbir aldık. Bu sayede dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payını azalttık. Bu pay 2023’te yüzde 65,5’e kadar çıkmıştı. 2026 için tahminimiz yüzde 60’ın bir tık altına kadar inebilir. Bu ciddi bir ilerleme, zor bir konjonktür.

Bahane olarak sunmuyorum ama çok uzun yıllardır bakanlık yapan arkadaşlarınız olarak şunu söyleyeyim: Önceki dönemlere göre daha zorlu bir süreçle karşı karşıyayız. Küresel ticaretten, jeopolitik gerginlikten fiili çatışmalara kadar.”

The post TÜRKİYE EKONOMİSİNİN 3 YILLIK YOL HARİTASI BELLİ OLDU first appeared on Ekonomi Ajandası.

Küresel piyasalarda bu hafta jeopolitik gelişmeler, enerji fiyatları ve merkez bankalarının para politikalarına ilişkin beklentiler fiyatlamalara yön verdi. ABD’nin İran’a yönelik yenilenen saldırıları petrol fiyatlarını yukarı taşırken, tahvil piyasasındaki satış baskısı da dalgalı bir görünüm ortaya çıkardı. Yeni haftada ise gözler enflasyon ve faiz cephesinden gelecek verilere çevrilecek.

ABD tahvil faizleri son yılların en yüksek seviyelerini gördü

ABD tahvil piyasasında hafta boyunca dikkat çekici hareketler yaşandı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,82 ile Kasım 2023’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,42 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. 10 yıllık tahvil faizi haftayı 6 baz puanlık yükselişle yüzde 4,79 seviyesinde tamamladı.

Fed cephesinden faiz mesajları geldi

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları, piyasalardaki risk algısının sınırlı da olsa azalmasını sağlayan gelişmeler arasında yer aldı.

New York Fed Başkanı John Williams, gümrük vergilerinin etkisinin zayıflaması ve yüksek enerji fiyatlarının diğer hizmet sektörlerine yayılmaması sayesinde ABD’de enflasyonun yavaşlamaya devam ettiğini söyledi.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ise ekonomik verilerin enflasyon baskılarının hafiflediğini teyit etmesi durumunda bu ayki para politikası toplantısında faiz oranlarının sabit tutulmasını destekleyebileceğini belirtti.

ABD’de istihdam beklentileri aştı

Piyasalardaki faiz beklentilerini değiştiren gelişmelerden biri ABD istihdam verileri oldu. Tarım dışı istihdamın beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi, Fed’in faiz artırımına gideceğine ilişkin beklentilerin yeniden güçlenmesine ve haftanın son işlem gününde borsaların düşmesine neden oldu.

ABD’de tarım dışı istihdam ağustosta 162 bin kişi arttı. İşsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,1 seviyesinde kaldı.

Haziran ve temmuz aylarına ilişkin tarım dışı istihdam verileri de yukarı yönlü revize edildi. İki aya ilişkin toplam istihdamın daha önce açıklanandan 55 bin kişi daha yüksek olduğu bildirildi.

Trump’tan faiz indirimi çağrısı

ABD Başkanı Donald Trump da açıklanan istihdam verilerinin ardından sosyal medya hesabından değerlendirmede bulundu.

Trump, istihdam verilerinin kendisininki hariç tüm tahminleri üçe katladığını belirterek faizlerin düşürülmesi gerektiğini ifade etti.

Brent petrol 96,4 dolara çıktı, altın geriledi

Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin devam etmesi enerji ve emtia piyasalarında da etkisini gösterdi. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 6,4 yükselerek 96,4 dolara ulaştı.

Fed’in faiz artırımlarına ilişkin beklentilerinin etkisiyle altının ons fiyatı ise haftayı yüzde 0,6 düşüşle 4 bin 430 dolardan tamamladı. ABD’nin mali durumuna yönelik endişelerin sürmesiyle dolar endeksi de yüzde 0,5 gerileyerek 99,2 seviyesine indi.

New York borsasında karışık seyir

Fed’in bu ay faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler New York borsasında karışık bir görünüm oluşturdu.

Haftalık bazda S&P 500 yüzde 0,09, Nasdaq yüzde 0,40 değer kazandı. Dow Jones ise yüzde 0,27 geriledi.

Gelecek hafta hangi veriler açıklanacak?

ABD’de açıklanacak enflasyon verilerinin yeni haftada piyasa fiyatlamalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Avrupa cephesinde ise yatırımcıların odağında ECB’nin faiz toplantısı bulunuyor ve ECB’nin politika faizlerinde artışa gitmesi bekleniyor.

ABD’de perşembe günü Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), cuma günü ise Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi açıklanacak.

The post KÜRESEL PİYASALARDA KRİTİK HAFTA! first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 10 Eylül Perşembe günü gerçekleştireceği Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı öncesinde piyasalarda faiz beklentileri büyük ölçüde netleşti. Yabancı kurumların değerlendirmelerinde eylül ayında politika faizinin yüzde 37 seviyesinde sabit tutulacağı beklentisi öne çıkarken, ilk faiz indiriminin zamanlamasına ilişkin tahminler değişmeye başladı.

BBVA Research, daha önce aralık ayında gerçekleşmesini beklediği ilk 100 baz puanlık faiz indirimi tahminini ekim ayına çekti. Kurum, TCMB’nin 10 Eylül’deki toplantısında politika faizinde değişikliğe gitmeyeceğini, 22 Ekim’deki PPK toplantısında ise 100 baz puanlık indirime gideceğini öngörüyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde politika faizi yüzde 37’den yüzde 36’ya gerileyecek. BBVA Research, faizin yıl sonuna kadar yüzde 36 seviyesinde kalmasını bekliyor. Bank of America’nın da ilk faiz indirimi için ekim ayını işaret ettiği belirtiliyor.

Enflasyon görünümü temkinli duruşu destekliyor

BBVA Research değerlendirmesinde, enflasyon göstergelerindeki gelişmelere dikkat çekildi. Mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyonun yüzde 2,2’den yüzde 2,4’e yükseldiği belirtilirken, medyan ve çekirdek enflasyon göstergelerinin de aylık bazda sırasıyla yüzde 1,7 ve yüzde 1,8 seviyelerine çıktığı ifade edildi.

Kurum, enflasyon beklentilerindeki yeterli iyileşmenin henüz sağlanamaması, hizmet enflasyonunun yüksek seyretmesi ve gıda ile enerji fiyatlarındaki oynaklığın TCMB’nin temkinli para politikası duruşunu sürdürmesini gerektirdiğini değerlendirdi.

Garanti BBVA Yatırım da 3 Eylül tarihli günlük piyasa raporunda kalıcı enflasyon risklerine dikkat çekerek, TCMB’nin eylül toplantısında politika faizini değiştirmemesini beklediğini açıkladı.

Citi’nin yıl sonu faiz beklentisi yüzde 35

Citi Research de TCMB’nin 10 Eylül toplantısında politika faizini değiştirmeyeceği görüşünde. Kurum, yıl sonunda politika faizinin yüzde 35 seviyesine gerilemesini bekliyor.

Citi analistleri, 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin şubat ayındaki dip seviyeden bu yana 159 baz puan yükselerek yüzde 23,69’a çıktığına dikkat çekti. 24 ay sonrası enflasyon beklentisinin de Ocak 2025’ten bu yana ilk kez yüzde 18’in üzerine çıkması, enflasyon beklentilerindeki bozulmaya ilişkin endişeleri artırdı.

Citi, iç talepteki zayıflamaya karşın dezenflasyonist etkinin sınırlı kaldığını belirterek, fiyat baskılarının dönemsel şoklardan ziyade arz kaynaklı ve yapısal unsurlarla bağlantılı olduğuna işaret etti.

Piyasa anketlerinde de faiz değişikliği beklenmiyor

Piyasa katılımcılarının beklentileri de eylül ayında faiz indirimi ihtimalinin düşük olduğuna işaret ediyor.

19 katılımcıyla gerçekleştirilen ankette politika faizine ilişkin medyan beklenti yüzde 37 seviyesinde oluştu. Katılımcıların ikisi 100 baz puan, biri ise 50 baz puanlık faiz indirimi beklerken, genel beklenti faiz oranının sabit tutulması yönünde oldu.

26 kurumun katıldığı başka bir ankette ise yıl sonu politika faizi beklentisi yüzde 35 seviyesinde korunurken, 2026 sonu enflasyon beklentisi yüzde 29’dan yüzde 29,5’e yükseltildi.

Gözler ekim toplantısına çevrilebilir

TCMB’nin 10 Eylül’de politika faizini yüzde 37’de sabit tutması halinde piyasaların odağının 22 Ekim’de gerçekleştirilecek PPK toplantısına çevrilmesi bekleniyor.

BBVA Research ve Bank of America ilk faiz indiriminin ekimde gelebileceğini öngörürken, Citi yıl sonuna kadar toplam 200 baz puanlık indirim bekliyor. Bu senaryoda politika faizinin yıl sonunda yüzde 35 seviyesine gerilemesi öngörülüyor.

TCMB’nin eylül kararının ardından 2026 yılında iki PPK toplantısı daha bulunuyor. Merkez Bankası’nın 22 Ekim ve 10 Aralık tarihlerindeki toplantılarında alacağı kararlar, faiz indirimi sürecinin yönü açısından kritik olacak.

Enflasyon beklentilerindeki seyir, hizmet enflasyonunun görünümü ile gıda ve enerji fiyatlarındaki hareketlilik, önümüzdeki dönemde faiz indirimlerinin zamanlaması ve büyüklüğünde belirleyici olmaya devam edecek.

The post DEV BANKALARDAN TCMB İÇİN YENİ FAİZ TAHMİNİ: İLK İNDİRİM EKİMDE GELEBİLİR first appeared on Ekonomi Ajandası.

İşe alım süresinin ne kadar olması gerektiği, şirketler açısından yalnızca operasyonel bir verimlilik konusu değil. Pozisyonun uzun süre açık kalması iş gücü ihtiyacının karşılanmasını geciktirirken, sürecin gereğinden fazla uzaması da nitelikli adayların başka fırsatlara yönelmesine neden olabiliyor. Türkiye için tüm pozisyonları kapsayan standart bir işe alım süresi bulunmuyor. Uzmanlık düzeyi, sektör, lokasyon, ücret seviyesi ve değerlendirme adımları gibi birçok faktör işe alım süresini doğrudan etkiliyor.

The post İŞE ALIMDA İDEAL SÜRE POZİSYONA GÖRE DEĞİŞİYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.

Ekonomistler, yıllık enflasyonun yüzde 30 seviyesinin üzerinde kalmaya devam ettiğine dikkat çekerken, açıklanan rakamların detaylarında fiyat baskılarının sürdüğünü belirtti.

TÜİK, ENAG ve İTO verileri arasındaki fark dikkat çekti

Ekonomist Murat Sağman, ağustos enflasyonunu TÜİK, ENAG ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) verileri üzerinden karşılaştırdı.

TÜİK ağustos ayı enflasyonunu aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 olarak açıklarken, ENAG aylık enflasyonu yüzde 2,24, yıllık enflasyonu ise yüzde 49,03 olarak duyurdu. İTO verilerinde ise ağustos ayı enflasyonu aylık yüzde 1,66, yıllık yüzde 34,96 oldu.

Yıllık enflasyonda TÜİK-ENAG makası

Prof. Dr. Şenol Babuşcu da ağustos ayında TÜİK’in açıkladığı aylık enflasyonun İTO verisinin üzerine çıktığına dikkat çekti. Babuşcu, yıllık enflasyonda ise TÜİK ile ENAG arasındaki farkın belirgin olduğunu vurguladı.

Ekonomist Mahfi Eğilmez ise TÜİK’in yüzde 31,51’lik yıllık TÜFE verisi ile ENAG’ın yüzde 49,03’lük rakamını karşılaştırırken, tüketici enflasyonunda sınırlı bir gerileme yaşandığını, üretici ve çekirdek enflasyonda ise hafif yükseliş görüldüğünü belirtti.

“Cicim ayları bitti”

Prof. Dr. Emre Alkin, enflasyonla mücadelede yeni bir döneme girildiğini belirterek, bundan sonraki süreçte yıllık enflasyonun yüzde 30’un altına çekilmesi için daha yoğun bir çaba gösterileceğini ifade etti. Alkin, ilk dönemin geride kaldığını ve önümüzdeki sürecin daha zorlu olacağına dikkat çekti.

Dr. Barış Esen ise ağustos ayı enflasyonunun piyasa beklentisi olan yüzde 1,92’nin altında, yüzde 1,84 olarak gerçekleştiğini belirtti. Buna karşın yıllık enflasyonun yüzde 30’un üzerinde seyretmeye devam ettiğini söyledi.

En yüksek yıllık artış konut ve ulaştırmada

TÜİK verilerine göre ağustos ayında yıllık bazda en yüksek fiyat artışları konut, ulaştırma, gıda ve alkolsüz içecekler gruplarında gerçekleşti.

Konut grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 39,77, ulaştırmada yüzde 35,08, gıda ve alkolsüz içeceklerde ise yüzde 33,79 oldu. Bu grupların toplam enflasyona katkıları sırasıyla 5,01, 5,94 ve 8,12 puan olarak hesaplandı.

Aylık bazda ise ulaştırma fiyatları yüzde 4,82, konut yüzde 2,26, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 0,22 arttı. TÜFE kapsamındaki 174 alt sınıfın 134’ünde fiyat artışı görülürken, 35 alt sınıfta fiyatlar geriledi, 5 alt sınıfta ise değişim yaşanmadı.

The post AĞUSTOS ENFLASYONU BEKLENTİLERİN ALTINDA KALDI first appeared on Ekonomi Ajandası.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, İstanbul’da perakende fiyatlar Ağustos ayında bir önceki aya göre yüzde 1,66 arttı. Temmuz ayında yüzde 2,06 olan aylık enflasyon Ağustos’ta yavaşlarken, yıllık enflasyon yüzde 35,20’den yüzde 34,96’ya geriledi.

İstanbul’da fiyat artışları Ağustos ayında hız kesmesine rağmen özellikle sağlık ve ulaştırma harcamalarındaki yükseliş dikkat çekti. İTO verilerine göre perakende fiyatlarda aylık artış yüzde 1,66, yıllık artış ise yüzde 34,96 olarak gerçekleşti.

Temmuz ayında aylık enflasyon yüzde 2,06 seviyesinde bulunurken, Ağustos ayında 0,40 puanlık düşüş yaşandı. Yıllık enflasyon da aynı dönemde yüzde 35,20’den yüzde 34,96’ya indi.

En yüksek fiyat artışı sağlık grubunda

Ağustos ayında harcama grupları içinde en yüksek fiyat artışı sağlık harcamalarında görüldü. Sağlık grubunda fiyatlar aylık bazda yüzde 9,77 yükseldi.

Sağlık grubunu yüzde 4,42 ile ulaştırma, yüzde 3,69 ile haberleşme ve yüzde 2,50 ile eğlence ve kültür harcamaları izledi.

Konut harcamalarında yüzde 2,01, ev eşyasında yüzde 1,60, lokanta ve oteller grubunda yüzde 1,54, eğitim harcamalarında ise yüzde 1,47 artış kaydedildi.

Gıda fiyatları yüzde 1,30 arttı

İstanbul’da gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar Ağustos ayında yüzde 1,30 arttı.

Çeşitli mal ve hizmetlerde fiyat artışı yüzde 1,03, alkollü içecekler ve tütün grubunda ise yüzde 0,77 oldu.

Giyim ve ayakkabıda fiyatlar geriledi

Ağustos ayında fiyatların düştüğü tek ana harcama grubu giyim ve ayakkabı oldu. Bu grupta fiyatlar bir önceki aya göre yüzde 0,66 geriledi.

Giyim ve ayakkabıdaki düşüş, İstanbul’daki genel perakende fiyat artışının sınırlanmasına katkı sağlayan başlıca gelişmelerden biri oldu.

İstanbul’da enflasyon hız kesti

İTO’nun Ağustos verileri, İstanbul’da fiyat artışlarının hem aylık hem de yıllık bazda sınırlı da olsa yavaşladığını gösterdi.

Aylık perakende fiyat artışı yüzde 2,06’dan yüzde 1,66’ya düşerken, yıllık enflasyon yüzde 35,20’den yüzde 34,96’ya geriledi. Buna karşın sağlık ve ulaştırma gibi temel harcama gruplarındaki yüksek oranlı artışlar, İstanbul’da fiyat baskılarının sürdüğüne işaret etti.

The post İSTANBUL’DA AĞUSTOS ENFLASYONU YÜZDE 1,66 OLDU: SAĞLIK FİYATLARINDA REKOR ARTIŞ first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye’de yüksek enflasyon, milyonlarca çalışanın ücretlerinin reel değerini baskılamaya devam ediyor. 2026 yılı başında yüzde 27,1 oranında artırılarak net 28 bin 75 liraya yükseltilen asgari ücret, temmuz ayı itibarıyla yıllık enflasyonun gerisinde kaldı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Enflasyon Veri Sistemi verilerine göre, yıllık tüketici enflasyonu temmuz ayında yüzde 31,75 olarak gerçekleşti. Böylece yıl başında yapılan yüzde 27,1’lik asgari ücret artışı ile yıllık enflasyon arasındaki fark yaklaşık 4,7 puana ulaştı.

Bu tablo, yıl içinde ek bir ücret artışı yapılmaması durumunda asgari ücretlinin satın alma gücündeki kaybın devam ettiğine işaret ediyor.

2022 ve 2023’te ara zam telafi sağladı

Asgari ücretin enflasyon karşısındaki seyri son yıllarda önemli ölçüde değişti. 2022 ve 2023 yıllarında yıl içinde yapılan ara zamlar, yüksek enflasyonun ücretler üzerindeki etkisini büyük ölçüde sınırladı.

2022’de yıl başı ve temmuz zamları birlikte değerlendirildiğinde asgari ücretteki kümülatif artış yüzde 94,7’ye ulaştı. Aynı yıl tüketici enflasyonu yüzde 64,3 olarak gerçekleşti.

2023’te ise toplam ücret artışı yüzde 107,3 olurken yıllık enflasyon yüzde 64,8 seviyesinde kaldı. Böylece her iki yılda da asgari ücret artışı enflasyonun belirgin şekilde üzerinde gerçekleşerek çalışanların reel alım gücünü destekledi.

2024’ten sonra tablo tersine döndü

2024 yılında ara zam uygulamasından vazgeçilerek asgari ücretin yıl içinde tek kez artırılması uygulamasına dönüldü. Asgari ücret o yıl yüzde 49,1 oranında artırılırken, yıllık enflasyon yüzde 44,4 oldu.

2025 yılında ise ücret artışı enflasyonun gerisinde kaldı. Asgari ücret yüzde 30 artırılırken, yıl sonu enflasyonu yüzde 30,89 olarak gerçekleşti.

2026’da da benzer eğilim devam etti. Yıl başında yapılan yüzde 27,1’lik artışa karşın yıllık enflasyon temmuz ayında yüzde 31,75’e yükseldi.

Temel harcamalar baskıyı artırıyor

Genel enflasyon ile ücret artışı arasındaki fark, özellikle temel tüketim harcamalarında daha fazla hissediliyor. Gıda, kira, ulaşım ve enerji gibi zorunlu harcama kalemlerindeki fiyat artışları, asgari ücretlinin bütçesi üzerindeki baskıyı artırıyor.

Yıl içinde ek bir ücret artışı yapılmaması halinde, yüksek enflasyon ortamında asgari ücretin reel satın alma gücündeki kaybın yılın kalan bölümünde de devam etmesi bekleniyor.

Son yılların verileri, ara zam uygulamasının yüksek enflasyon dönemlerinde ücretlerin reel değerini korumada önemli bir rol oynadığını gösterirken, 2024 sonrası dönemde asgari ücret ile enflasyon arasındaki makas yeniden çalışanların aleyhine açılıyor.

The post ASGARİ ÜCRET ENFLASYONA YENİLDİ first appeared on Ekonomi Ajandası.

AB içindeki en yüksek artış %16,4 ile Macaristan’da, en düşük artış %1,3 ile Malta’da gerçekleşti. Türkiye’deki maliyet artışı, listenin zirvesindeki Macaristan’ın iki katından fazla olsa da, istihdam canlılığını koruyor. TÜİK verilerine göre aynı dönemde istihdam %1,7, çalışılan saat ise %2,7 yükseldi. Bu iki verinin birlikte artması, yükselen maliyete rağmen şirketlerin ekip büyüklüğünü ya da çalışma saatlerini daraltma yoluna gitmediğini gösteriyor.

Artışın Kaynağı Yalnızca Maaşlar Değil

Toplam işgücü maliyeti, sadece çalışana ödenen brüt ücretle sınırlı değil. Sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası payları ile kıdem ve ihbar tazminatı karşılıkları toplam maliyetin bir parçası ve bu bileşenler “ücret dışı işgücü maliyeti” olarak tanımlanıyor. Türkiye’de ikinci çeyrekte brüt ücretler yaklaşık %35,8 artarken, ücret dışı maliyetlerdeki artış %42,9’a ulaştı. Avrupa’da ise bu iki maliyet bileşeni birbirine paralel ilerliyor. Eurostat verilerine göre AB genelinde ücretler %3,7, ücret dışı maliyetler %3,2 arttı. Türkiye’de ise ücret dışı maliyetler, ücret artışının yaklaşık yedi puan önünde seyrediyor. Bu da ücret artışını izlemenin toplam maliyeti öngörmeye yetmediğini gösteriyor. Şirketlerin işgücü maliyetini “ücret” ve “ücret dışı” olarak izleyen, yıllık bütçe çalışmasıyla sınırlı kalmayan bir planlamaya geçmesi gerekiyor.

Maliyet Artışının Karşılığı Verimlilikle Kurulur

İnsan kaynakları danışmanlık firması Gilda&Partners Consulting Kurucu Ortağı Jilda Bal, bu verilerin maliyet planlamasını ve verimlilik odağını şirketlerin gündemine taşıdığını belirtiyor: Bal, “İşgücü maliyeti hızla artarken, şirketlerin daha disiplinli bütçe planlaması yapması gerekiyor. Ancak rekabet gücünü asıl belirleyecek olan, bu artışın karşılığında ne üretildiği olacaktır. Maliyet artışı aynı sektördeki bütün şirketler için benzer şekilde işliyor, fark ise her çalışanın yarattığı değerden doğuyor. Bu nedenle yeni dönemde şirketlerde verimlilik odağının belirgin şekilde artması gerekiyor. İş süreçlerinin sadeleştirilmesi, teknolojinin doğru kullanımı, yetkinlik gelişimi ve çalışan başına yaratılan değerin düzenli ölçülmesi bu odağın somut adımlarıdır. Verimliliği bir tasarruf programının ötesinde, çalışan deneyimini de iyileştiren bir iş stratejisi olarak ele almak gerekiyor. İstihdamın artmaya devam etmesi, şirketlerin büyüme hedeflerini koruduğunu gösteriyor. Bu büyümeyi sürdürülebilir kılmanın yolu, maliyet artışını verimlilik artışıyla dengelemekten geçiyor” diyor.

The post TÜRKİYE’DE İŞGÜCÜ MALİYETİ AVRUPA’NIN 10 KATI HIZLA ARTTI first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı M. Erdal Eren, 2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin büyüme rakamları ile ilgili yaptığı yazılı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

“2026 yılının ikinci çeyreğinde Gayrisafi Yurt İçi Hasıla verilerine göre Türkiye ekonomisi büyümesini sürdürürken, sektörümüz açısından tablo tersine dönmüştür. 14 çeyrektir aralıksız büyüyen sektörümüz, bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,9 küçülmüştür. Son dönemde sektörümüzün büyüme ivmesindeki yavaşlamaya dikkat çekmiş ve çözüm bekleyen sorunları dile getirmiştik. Bir önceki çeyrekte de ifade ettiğimiz üzere, sektörümüzdeki büyüme ivmesinin tersine dönmesinde sıkı finansman koşulları, yüksek kredi maliyetleri ve özel sektör yatırımlarındaki temkinli seyir belirleyici olmuştur. 2023 ve takip eden yıllarda deprem bölgesine yönelik yeniden inşa faaliyetleri ve kamu kaynaklı altyapı yatırımları sektörü güçlü biçimde desteklemiş; ancak, 2026 yılı itibarıyla göreceli olarak daha sınırlı hale gelen bu katkı, özel sektör kaynaklı inşaat faaliyetlerindeki yavaşlamayı telafi etmede yetersiz kalmıştır. İnşaat sektöründe kamu yatırımlarındaki ödenek kısıtlamalarının, finansmana erişimin zorluğunun, yüksek maliyetlerin yaratmış olduğu baskıları sıklıkla kamuoyunun gündemine taşımıştık. Bu konularda devam eden sorunlar, sektörümüzün 14 çeyrek sonra küçülmesine yol açmıştır. Bu konularda yapılacak düzenlemeler, sektörümüzün tekrar pozitif büyümeye dönmesini ve ülke ekonomisinin büyümesine sunduğu katkıyı devam ettirmesini sağlayacaktır.”

The post İNŞAAT SEKTÖRÜ 14 ÇEYREĞİN ARDINDAN KÜÇÜLDÜ first appeared on Ekonomi Ajandası.