Rapora göre 2025 yılı, inşaat sektörü açısından büyümenin korunabildiği ancak bu büyümenin niteliği ve sürdürülebilirliği üzerine tartışmaların yoğunlaştığı bir dönem oldu. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) tarafından yayımlanan Yeni Küresel Düzenin “Kaos Evresi” başlıklı raporda; deprem bölgesinin yeniden imarı ve büyük ölçekli kamu yatırımlarının etkisiyle sektörün yıl genelinde ekonomiye güçlü katkı sağladığı, buna karşın özel sektör kaynaklı talebin zayıf kaldığı ve konut ile ticari yapı yatırımlarında dengelenmenin sağlanamadığı vurgulandı. Bu görünüm, büyümenin büyük ölçüde kamu destekli bir yapıya sıkıştığını ortaya koyuyor.

Yüksek maliyetler ve sıkı finansman koşulları sektörde kırılganlığı artırdı

Raporda, 2025 yılının; yüksek belirsizliklerin, sıkı finansman koşullarının ve jeopolitik risklerin belirleyici olduğu küresel bir konjonktürde geçtiği belirtildi. İnşaat sektörünün, deprem bölgesinin yeniden imarı ve kamu öncülüğündeki büyük ölçekli yatırımlar sayesinde ekonomiye güçlü katkı sunduğunun hatırlatıldığı raporda, özel sektör kaynaklı yatırımların zayıf seyri nedeniyle ise konut ve ticari yapı yatırımlarında kalıcı bir dengelenme sağlanamadığı vurgulandı. Raporda bu nedenle mevcut yapı kaynaklı büyümenin niteliğine ve sürekliliğine ilişkin soru işaretlerinin olduğu belirtildi.

İnşaat maliyetlerindeki yüksek seyrin, arsa ve finansman giderlerindeki artışla birleşerek özellikle konut projelerinde kârlılığı baskıladığına değinilen raporda, “Hane halkının alım gücündeki erozyon ve borçlanma maliyetleri ise yeni proje başlangıçlarını sınırlıyor. Üretim artışı ile finansal sağlamlık arasındaki dengenin bozulması, orta ve küçük ölçekli firmalar açısından nakit akışı ve borçluluk risklerini daha görünür hâle getiriyor” denildi.

Yüksek faiz temkinli hareket getiriyor

İnşaat sektörünün, 2025 yılı üçüncü çeyreğinde %13,9 ile genel ekonominin üzerinde bir büyüme kaydettiği ve üst üste 12 çeyrek dönemdir sürdürdüğü kesintisiz büyüme serisine devam ettiği kaydedilen raporda, şunlar dikkat çekti: “Bununla birlikte, büyümenin sürdürülebilirliği konusunda belirsizlik devam etmektedir. Yüksek finansman maliyetleri ve tasarruf tedbirleri kapsamında kısıtlanan kamu yatırımları nedeniyle, sektörün %1’e düşürülen vergi tevkifatı uygulamasının tüm kamu projelerine yaygınlaştırılması, oranların %2’ye indirilmesi ve kamu müteahhitlerine tasfiye hakkı verilmesi yönündeki beklentisi sürmüştür. Ayrıca, Kamu İhale Kanunu’nun yenilenmesi, kamu yatırımlarının önceliklendirilmesi ve fiyat farkı ile ilgili talepleri TMB tarafından da sıkça kamuoyunun dikkatine sunulmuştur. Ayrıca, inşaat maliyet endeksi yıl boyunca yüksek seviyelerde seyrederek firmaların kârlılığını olumsuz yönde etkilemiştir. Maliyetlerdeki bu artış, yeni projelere başlanmasını zorlaştırmış; yüksek faizli kredi koşulları firmaların temkinli hareket etmesine neden olmuştur. Buna karşın, ciro endeksinde gözlenen artış, sektörün ekonomideki payının yükseldiğinin göstergesi olmakla birlikte, önemli bir kısmının fiyatlardaki yükselişten kaynaklandığı görülmüştür.”

Yurt dışı proje tutarı 19,7 milyar ABD Doları seviyesinde kaldı

Türk müteahhitler tarafından 2025 yılında yurt dışında 19,7 milyar ABD Doları tutarında 269 proje üstlenildiği belirtilen raporda, sektörün 1972 yılında Libya ile yurt dışı pazara açılmasından bu yana ulaştığı uluslararası proje portföyü büyüklüğünün 12.816 projeyle toplam 557,3 milyar ABD Doları olduğuna değinildi. Raporda, iş üstlenilen ülke sayısının Togo ile birlikte 138’e yükseldiği belirtilirken, yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin 2025 yılı performansının savaşlar, küresel jeopolitik gerilimler ve finansmandaki daralmanın etkisiyle, 2024 yılında ulaşılan 30,3 milyar ABD Doları seviyesinin gerisinde kaldığına vurgu yapıldı. 2025 yılında yurt dışında en çok iş üstlenilen ülke 4,2 milyar ABD Doları ile Romanya olurken, 3,3 milyar ABD Doları ile Irak ikinci, 2,2 milyar ABD Doları ile Türkmenistan üçüncü sırada yer aldı.

 “İnşaatın Zirvesi” için geri sayım başladı

Türkiye Müteahhitler Birliği tarafından, 2026 yılının öne çıkan etkinliklerinden biri olması hedefiyle planlanan “İnşaat Zirvesi Türkiye (CST) 2026” için hazırlık sürecinin başladığı da raporda yer alan başlıklardan oldu. “İnşaat Teknolojileri ve Yenilikçi Yapı Malzemeleri” temasıyla 17–18 Haziran 2026 tarihlerinde Ankara’da ilk kez düzenlenecek olan bu uluslararası zirvenin, inşaat sektörünün tüm paydaşlarını ortak bir platformda buluşturması amaçlanıyor. Zirveye, dünyanın dört bir yanından sektör temsilcilerinin, uluslararası kuruluşların, akademisyenlerin, politika yapıcıların ve kamu otoritelerinin katılım sağlaması; bu çerçevede, inşaat sektörünün geleceğini şekillendirecek konuların bu platformda masaya yatırılması hedefleniyor.

Zirve kapsamında kurulacak stant alanlarında katılımcı firmalara en son teknoloji ürünlerini, sürdürülebilir çözümlerini ve yüksek kaliteli yapı malzemelerini sergileme imkânı sunulacak. Ayrıca, uluslararası konuşmacıların yer alacağı panel oturumlarında; dijitalleşme ve yapay zekâ uygulamalarından döngüsel ekonomiye, karbon emisyonlarının azaltılmasından büyük ölçekli projelerin finansmanına ve geleceğin nitelikli iş gücünün geliştirilmesine kadar sektör açısından kritik öneme sahip konular kapsamlı biçimde ele alınacak.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nce 2025 yılının son çeyreğinin değerlendirildiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

İNŞAAT ÜRETİMİNDE BÜYÜME İVMESİ: 2025 yılı verileri, inşaat üretim endeksinin kayda değer bir büyüme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Deprem bölgelerinin yeniden imarı ve kentsel dönüşüm faaliyetleri sektörün toparlanma potansiyelini desteklemiş, ancak bu büyümenin sürdürülebilirliği özel sektör yatırımlarının eksikliği nedeniyle sınırlı kalmıştır. Üretimdeki artışın kamu projelerine dayanması, özel yatırımların aynı hızda devreye girmemesi, büyüme ivmesinin uzun vadede korunması konusunda belirsizlik yaratmaktadır.

KONUT SATIŞLARI ARALIK’TA GERİLEDİ, YIL GENELİNDE ARTTI: Türkiye genelinde konut satışları 2025 yılı Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %19,8 oranında azalarak 254 bin 777 olmuştur. 2025 yılı genelinde ise bir önceki yıla göre %14,3 oranında artan konut satışları 1 milyon 688 bin 910 olarak gerçekleşmiştir. 2025 yılında konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 280 bin 262 ile İstanbul, 152 bin 534 ile Ankara ve 96 bin 998 ile İzmir olurken, en az olduğu iller sırasıyla 727 ile Ardahan, bin 251 ile Bayburt ve bin 559 ile Hakkari olmuştur.

YABANCILARIN KONUTA İLGİSİ AZALMAYA DEVAM EDİYOR: 2025 yılında yabancılara yapılan konut satışları bir önceki yıla göre %9,4 oranında azalarak 21 bin 534 olmuştur. 2025 yılında yabancılara yapılan konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 7 bin 989 ile İstanbul, 7 bin 118 ile Antalya ve bin 800 ile Mersin olurken, ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı sırasıyla 3 bin 649 ile Rusya Federasyonu, bin 878 ile İran ve bin 541 ile Ukrayna vatandaşlarına yapılmıştır.

YAPISAL DÖNÜŞÜM GÜNDEMDE: 2025 yılı aynı zamanda inşaat sektöründe düzenleyici ve yapısal dönüşüm başlıklarının daha belirginleştiği bir dönem olmuştur. Dijitalleşme, kayıt dışılıkla mücadele, şeffaflık ve sürdürülebilirlik odaklı düzenlemeler, kısa vadede uyum maliyetleri yaratırken; uzun vadede sektörün kurumsal kapasitesini ve rekabet gücünü artırmayı hedeflemiştir. Bu çerçevede sektör, yalnızca üretim hacmiyle değil, kalite, verimlilik ve çevresel uyum kriterleriyle de yeniden tanımlanmaya başlamıştır.

PAZAR ÇEŞİTLİLİĞİ SÜRÜYOR: 2025 yılında Türk müteahhitleri, yurt dışında üstlenilen projeler sayesinde küresel ölçekteki varlığını korumuş ve pazar çeşitliliğini sürdürmüştür. Jeopolitik riskler, finansman koşullarındaki sıkılık ve bazı bölgelerde artan siyasi belirsizliklerin sınırlamasına rağmen deneyim, esneklik ve maliyet avantajı sayesinde Türk müteahhitleri, uluslararası pazarda rekabet gücünü muhafaza etmiş; özellikle altyapı, enerji ve ulaştırma projelerinde varlığını sürdürmüştür.

The post İNŞAATTA BÜYÜME SÜRÜYOR, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÖN PLANA ÇIKIYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) ev sahipliğinde düzenlenen “Yurt Dışı Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri Değerlendirme Toplantısında konuşan Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, Türk müteahhitlerin 2024 yılında yurt dışında 28,6 milyar dolarlık yeni proje üstlendiğini açıkladı.

Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı M. Erdal Eren “2024 yılı tüm dünyanın zorluklarla mücadele ettiği bir yıl olarak geride kaldı. Küresel ekonominin toparlanma sancısına savaşların neden olduğu yıkım ve dram eşlik etti. Türk müteahhitleri olarak savaştan değil, barıştan yana bir ulusun temsilcileri olmaktan gurur duyduğumuzu burada bir kez daha belirtmek isterim. Başka ülkelerin yıktığı yakın coğrafyamızdaki ülkeleri yeniden inşa etmek gibi bir görevi sorumluluk olarak kabul ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin en rekabetçi hizmet alanlarından olan yurt dışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında Türk müteahhitler, küresel ekonomik ve jeopolitik zorluklara rağmen 2024 yılında 28,6 milyar dolarlık proje üstlendi.

Sektörün 2024 yılı yurt dışı performansı ve 2025 yılı vizyonu ile hedefleri, Türkiye Müteahhitler Birliği’nin (TMB) ev sahipliğinde ve Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat’ın katılımıyla, TMB Başkanı M. Erdal Eren ile Türk Müşavir, Mühendisler ve Mimarlar Birliği (Türk MMMB) Başkanı İrfan Aker’in yer aldığı “Yurt Dışı Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri Değerlendirme Toplantısında ele alındı.

Önemli pazarlardaki sorunlara rağmen büyük başarı

Toplantıda konuşan Ticaret Bakanı Prof. Dr. Bolat, Uluslararası müteahhitlik sektörünün, ülkemizin ekonomik gücünü ve uluslararası itibarını pekiştiren temel taşlardan biri olduğunu vurguladı. Türk yurt dışı inşaat sektörünün aynı zamanda ülkemizin temsilinde de kritik bir görevi ifa ettiğini kaydeden Bolat, “Türk inşaat şirketleri, uzun yıllardır yurt dışında gerçekleştirdiği projelerle dünyanın da en prestijli firmaları arasında yer almayı başarmışlardır” dedi.

Yurt dışı müteahhitlik sektörünün 2024 yılını, 28,6 milyar dolar gibi ciddi bir toplam proje değeri büyüklüğü ile kapattığını dile getiren Bakan Bolat, “Ekonomik konjonktür ve Rusya-Ukrayna çatışması gibi en önemli pazarlarımızı doğrudan etkileyen sorunlara rağmen bu proje büyüklüğünün yakalanmasını büyük bir başarı olarak görüyoruz. 2024’teki ilk 10 pazarımıza baktığımızda, Suudi Arabistan’ın birinci sıraya yerleştiğini, uzun yıllardır birinci olan Rusya’nın geriye düştüğünü, Orta Doğu’dan ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri, Irak; Afrika’dan Uganda, Gabon ve Cezayir, Avrupa’dan Polonya ve Romanya; Türk Cumhuriyetlerinden ise Kazakistan’ın sıralamada yer aldığını görüyoruz. Bölgesel olarak değerlendirme yaptığımızda, 2024 yılında proje bedelinin %44,7’sini Orta Doğu, %29,8’ini Afrika, %13,2’sini ise BDT bölgesindeki projeler oluşturmaktadır. Peşinden Avrupa, Amerika ve Asya gelmektedir. 2023 yılında ise BDT bölgesi birinci, Avrupa ise ikinci sıradaydı.” dedi.

Toplam proje büyüklüğü 534 milyar dolara ulaştı

Bugün itibarıyla, dünyanın 137 ülkesinde 533,8 milyar doların üzerinde 12 bin 461 müteahhitlik projesinde Türk şirketlerinin tercih edildiğini kaydeden Bakan Bolat, “Uzun yıllardır ülkemiz yıllık uluslararası müteahhitlik gelirlerinden en çok pay alan ilk on ülke arasında yer almaktadır. Dünya inşaat sektörünün etkin yayınlarından biri olan ENR (Engineering News-Record) Dergisi’nin 2024 yılındaki listesinde ülkemiz, müteahhitlik şirketi sayısına göre 43 firma ile Çin’den sonra ikinci sırada gelmektedir. Uluslararası gelirlere göre ise 8. sırada bulunmaktadır. Sektörün uluslararası arenada eriştiği seviye bizleri gururlandırıyor.” dedi.

Teknik müşavirlikte 194,2 milyon dolar yıllık proje değerine erişildi

Bakan Bolat, teknik müşavirlik sektörü ile ilgili de açıklamalarda bulunarak, şunları söyledi: “2024 yıl sonu itibariyle, geçmişten günümüze toplam teknik müşavirlik proje değeri 138 farklı ülkede yaklaşık 3,46 milyar dolara; proje adedi 2.993’e ulaşmıştır. 2024 yılında küresel olumsuzlukların etkisinin sektörün üzerinde hissedildiğini gözlemliyoruz. 2022 ve 2023 yıllarında oldukça iyi bir performansa ulaşmıştık. Ancak, 2024 yılında ise yaklaşık 40 milyon dolarlık bir gerileme ile 194,2 milyon dolar yıllık proje değerine erişildi. Zorlu yıllar için sektör hedefimiz yıllık 200 milyon dolarlık bir proje büyüklüğünü yakalamaktı. Hedefimizden az da olsa aşağı yönlü bir sapma mevcut. 2025 yılında bunu telafi edeceğimize inanıyorum.”

‘Yavaşlatılan projelerde tasfiye hakkı getirilmeli’

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı M. Erdal Eren ise 2024 yılında inşaat sektörü olarak yurt içinde ilgili Bakanlıklar ile birlikte deprem bölgesindeki yaraların sarılması ve bölgenin yeniden imarı için çalıştıklarını ifade etti. ‘‘Kamuda Tasarruf ve Tedbir Paketi” çerçevesinde yurt içinde sınırlandırılan faaliyetlerin yurt dışı müteahhitlik hizmetleri ile telafi ettiklerini dile getiren Başkan Eren, “Ancak yavaşlatılan veya tümden durdurulan kamu projelerinin müteahhitlerine tasfiye hakkı verilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatmak istiyorum.” diye konuştu.

‘Suriye’de üstümüze düşeni yapmaya hazırız’

2024 yılının tüm dünyanın zorluklarla mücadele ettiği bir yıl olarak geride kaldığını kaydeden Eren, şöyle devam etti: “Küresel ekonominin toparlanma sancısına savaşların neden olduğu yıkım ve dram eşlik etti. Devam eden Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte Gazze’de yaşanan trajedi, sadece ülkeleri değil tüm insanlığı derinden yaraladı. Yılın sonunda komşumuz Suriye’de iç savaşın sona ermesi ve sonrasında yaşananlar hiç şüphesiz bizler için de yeni bir ilgi alanı olmuş durumda. Tüm bu gelişmeleri değerlendirdiğimizde Türk müteahhitleri olarak savaştan değil, barıştan yana bir ulusun temsilcileri olmaktan gurur duyduğumuzu burada bir kez daha belirtmek isterim. Başka ülkelerin yıktığı yakın coğrafyamızdaki ülkeleri yeniden inşa etmek gibi bir görevi sorumluluk olarak kabul ediyoruz. Suriye’de 13 yıldır devam eden ve sadece ülkeyi değil sebep olduğu sonuçlar itibarıyla bölgemizi etkileyen yıkıcı iç savaşın son bulması son derece önemli bir gelişmedir. Şüphesiz, uzun süren savaşın yıktığı Suriye’de, barış ve demokrasinin tesisi ile birlikte hızla yeniden inşa sürecine başlanacaktır. Suriye’nin yeniden imarı ve inşası sürecinde, Devletimizin belirleyeceği yol haritası kapsamında üzerimize düşen görevi yapmaya hazır olduğumuzu belirtmek isterim.”

‘Ukrayna’da savaşa rağmen çalışmalar devam ediyor’

2024 yılı yurt dışı müteahhitlik hizmetleri değerlendirildiğinde ilk ve en önemli maddenin en büyük pazar olan Rusya ile ilgili olacağını anlatan TMB Başkanı Eren, “Sürmekte olan Rusya-Ukrayna savaşı sektörümüzü olumsuz yönde etkilemiş durumda. Bu talihsiz savaşın bir an önce bitmesi ve en büyük pazarımız olan Rusya’da yatırımların önünün açılmasını sabırsızlıkla bekliyoruz. Ukrayna’da da savaşın bitirileceği emarelerini memnuniyetle izliyoruz. Hepinizin bildiği gibi, Ukrayna’da devam eden savaş sürecinde de firmalarımız, tüm risklere rağmen çalışmalarına ara vermeden devam etmiş, bölgenin alt ve üstyapı ihtiyaçlarını karşılamak için özveriyle görevlerini sürdürmüştür. Bu süreçte edindiğimiz tecrübe ve bölgedeki güçlü varlığımızla, Ukrayna’nın yeniden imarı sürecinde de yer almaya hazırız. Bizler, müteahhitler olarak sadece yapıları değil; geleceği de inşa ettiğimizin bilincindeyiz. Üstlenmekten gurur duyduğumuz bu sorumluluk, devletimizin ve takım oyuncularımızın desteği ile sektör olarak ilerlediğimiz yolda bizler için itici bir güce dönüşmektedir. Dolayısıyla attığımız her adım, kazandığımız her başarı hepimizindir.” ifadelerini kullandı.

‘Orta vadede hedef 50 milyar dolar’

Rusya-Ukrayna savaşının neden olduğu kaybı, yeni pazarlara açılarak ve mevcut pazarlardaki faaliyetleri artırarak telafi etmeye çalıştıklarını anlatan Eren, sözlerini şöyle sürdürdü: “2024 yılında, özellikle Körfez ülkeleri ve Irak’a yoğunlaştık. Bu kapsamda, sektörümüz için büyük iş potansiyeli taşıyan Suudi Arabistan’ı hedef pazarlarımızdan biri olarak belirledik. Önümüzdeki dönemde Irak’ın kalkınmasında ve bölgenin istikrarında büyük rol oynayacak Kalkınma Yolu projesinde ve ülkedeki kalkınma hamlesi çerçevesinde hayata geçirilmesi planlanan tüm alt ve üstyapı projelerinde teknik müşavirlerimiz ve müteahhitlerimizin önemli roller üstleneceğine inandığımı belirtmek isterim. Türk müteahhitlerinin bu yıl da Suudi Arabistan ve Irak başta olmak üzere Özbekistan, Kazakistan gibi Orta Asya ülkelerinde, Romanya, Sırbistan, Makedonya gibi Balkan ülkelerinde, Hollanda, Portekiz gibi Avrupa ülkelerinde, Kuzey Afrika ve Sahra altı ülkelerinde ve potansiyel pazarlar olarak yakından izlediğimiz Uzak Doğu ve Latin Amerika ülkelerindeki faaliyetlerini artırmak amacıyla çalışmalarına devam edeceklerini bu vesileyle dikkatinize sunmak istiyorum. Türk müteahhitleri olarak önümüzdeki dönemde yurt dışında her yıl üstleneceğimiz yeni proje tutarı hedefimizi; kısa vadede 30 milyar dolar, orta vadede ise 50 milyar dolar olarak korumaktayız.”

‘İç pazarda müşavirlik firmalarına talep yaratılmalı’

Teknik müşavirlik hizmetleri için öncelikle iç pazarda talep geliştirilmesi gerektiğine vurgu yapan Türk Müşavir, Mühendisler ve Mimarlar Birliği (TürkMMMB) Başkanı İrfan Aker “Kamu yatırımlarının planlama ve gerçekleşmesinde, her türlü yatırım projesinin geliştirilmesinde ve yapıların üretilmesinin her aşamada Türk teknik müşavirlik firmalarından yararlanılmalıdır. Bizler firmalarımızdan yurt içindeki hizmetlerde yeteri kadar yararlanamaz isek, yakın gelecekte Türk mühendislik ve teknik müşavirlik firmalarının yurt dışındaki ihalelere girebilmeleri ve yeterlilik alabilmeleri için yeterli iş bitirme, benzer iş ve referanslar olmayacak, böylece yurt içi pazarlarına ilaveten yurt dışı pazarında da Türk firmalarının zaman içinde faaliyetlerindeki azalmalar söz konusu olabilecektir.” dedi.

The post TÜRK MÜTEAHHİTLER, YURT DIŞINDA 28,6 MİLYAR DOLARLIK YENİ PROJE ÜSTLENDİ first appeared on Ekonomi Ajandası.