Rapora göre 2025 yılı, inşaat sektörü açısından büyümenin korunabildiği ancak bu büyümenin niteliği ve sürdürülebilirliği üzerine tartışmaların yoğunlaştığı bir dönem oldu. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) tarafından yayımlanan Yeni Küresel Düzenin “Kaos Evresi” başlıklı raporda; deprem bölgesinin yeniden imarı ve büyük ölçekli kamu yatırımlarının etkisiyle sektörün yıl genelinde ekonomiye güçlü katkı sağladığı, buna karşın özel sektör kaynaklı talebin zayıf kaldığı ve konut ile ticari yapı yatırımlarında dengelenmenin sağlanamadığı vurgulandı. Bu görünüm, büyümenin büyük ölçüde kamu destekli bir yapıya sıkıştığını ortaya koyuyor.

Yüksek maliyetler ve sıkı finansman koşulları sektörde kırılganlığı artırdı

Raporda, 2025 yılının; yüksek belirsizliklerin, sıkı finansman koşullarının ve jeopolitik risklerin belirleyici olduğu küresel bir konjonktürde geçtiği belirtildi. İnşaat sektörünün, deprem bölgesinin yeniden imarı ve kamu öncülüğündeki büyük ölçekli yatırımlar sayesinde ekonomiye güçlü katkı sunduğunun hatırlatıldığı raporda, özel sektör kaynaklı yatırımların zayıf seyri nedeniyle ise konut ve ticari yapı yatırımlarında kalıcı bir dengelenme sağlanamadığı vurgulandı. Raporda bu nedenle mevcut yapı kaynaklı büyümenin niteliğine ve sürekliliğine ilişkin soru işaretlerinin olduğu belirtildi.

İnşaat maliyetlerindeki yüksek seyrin, arsa ve finansman giderlerindeki artışla birleşerek özellikle konut projelerinde kârlılığı baskıladığına değinilen raporda, “Hane halkının alım gücündeki erozyon ve borçlanma maliyetleri ise yeni proje başlangıçlarını sınırlıyor. Üretim artışı ile finansal sağlamlık arasındaki dengenin bozulması, orta ve küçük ölçekli firmalar açısından nakit akışı ve borçluluk risklerini daha görünür hâle getiriyor” denildi.

Yüksek faiz temkinli hareket getiriyor

İnşaat sektörünün, 2025 yılı üçüncü çeyreğinde %13,9 ile genel ekonominin üzerinde bir büyüme kaydettiği ve üst üste 12 çeyrek dönemdir sürdürdüğü kesintisiz büyüme serisine devam ettiği kaydedilen raporda, şunlar dikkat çekti: “Bununla birlikte, büyümenin sürdürülebilirliği konusunda belirsizlik devam etmektedir. Yüksek finansman maliyetleri ve tasarruf tedbirleri kapsamında kısıtlanan kamu yatırımları nedeniyle, sektörün %1’e düşürülen vergi tevkifatı uygulamasının tüm kamu projelerine yaygınlaştırılması, oranların %2’ye indirilmesi ve kamu müteahhitlerine tasfiye hakkı verilmesi yönündeki beklentisi sürmüştür. Ayrıca, Kamu İhale Kanunu’nun yenilenmesi, kamu yatırımlarının önceliklendirilmesi ve fiyat farkı ile ilgili talepleri TMB tarafından da sıkça kamuoyunun dikkatine sunulmuştur. Ayrıca, inşaat maliyet endeksi yıl boyunca yüksek seviyelerde seyrederek firmaların kârlılığını olumsuz yönde etkilemiştir. Maliyetlerdeki bu artış, yeni projelere başlanmasını zorlaştırmış; yüksek faizli kredi koşulları firmaların temkinli hareket etmesine neden olmuştur. Buna karşın, ciro endeksinde gözlenen artış, sektörün ekonomideki payının yükseldiğinin göstergesi olmakla birlikte, önemli bir kısmının fiyatlardaki yükselişten kaynaklandığı görülmüştür.”

Yurt dışı proje tutarı 19,7 milyar ABD Doları seviyesinde kaldı

Türk müteahhitler tarafından 2025 yılında yurt dışında 19,7 milyar ABD Doları tutarında 269 proje üstlenildiği belirtilen raporda, sektörün 1972 yılında Libya ile yurt dışı pazara açılmasından bu yana ulaştığı uluslararası proje portföyü büyüklüğünün 12.816 projeyle toplam 557,3 milyar ABD Doları olduğuna değinildi. Raporda, iş üstlenilen ülke sayısının Togo ile birlikte 138’e yükseldiği belirtilirken, yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin 2025 yılı performansının savaşlar, küresel jeopolitik gerilimler ve finansmandaki daralmanın etkisiyle, 2024 yılında ulaşılan 30,3 milyar ABD Doları seviyesinin gerisinde kaldığına vurgu yapıldı. 2025 yılında yurt dışında en çok iş üstlenilen ülke 4,2 milyar ABD Doları ile Romanya olurken, 3,3 milyar ABD Doları ile Irak ikinci, 2,2 milyar ABD Doları ile Türkmenistan üçüncü sırada yer aldı.

 “İnşaatın Zirvesi” için geri sayım başladı

Türkiye Müteahhitler Birliği tarafından, 2026 yılının öne çıkan etkinliklerinden biri olması hedefiyle planlanan “İnşaat Zirvesi Türkiye (CST) 2026” için hazırlık sürecinin başladığı da raporda yer alan başlıklardan oldu. “İnşaat Teknolojileri ve Yenilikçi Yapı Malzemeleri” temasıyla 17–18 Haziran 2026 tarihlerinde Ankara’da ilk kez düzenlenecek olan bu uluslararası zirvenin, inşaat sektörünün tüm paydaşlarını ortak bir platformda buluşturması amaçlanıyor. Zirveye, dünyanın dört bir yanından sektör temsilcilerinin, uluslararası kuruluşların, akademisyenlerin, politika yapıcıların ve kamu otoritelerinin katılım sağlaması; bu çerçevede, inşaat sektörünün geleceğini şekillendirecek konuların bu platformda masaya yatırılması hedefleniyor.

Zirve kapsamında kurulacak stant alanlarında katılımcı firmalara en son teknoloji ürünlerini, sürdürülebilir çözümlerini ve yüksek kaliteli yapı malzemelerini sergileme imkânı sunulacak. Ayrıca, uluslararası konuşmacıların yer alacağı panel oturumlarında; dijitalleşme ve yapay zekâ uygulamalarından döngüsel ekonomiye, karbon emisyonlarının azaltılmasından büyük ölçekli projelerin finansmanına ve geleceğin nitelikli iş gücünün geliştirilmesine kadar sektör açısından kritik öneme sahip konular kapsamlı biçimde ele alınacak.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nce 2025 yılının son çeyreğinin değerlendirildiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

İNŞAAT ÜRETİMİNDE BÜYÜME İVMESİ: 2025 yılı verileri, inşaat üretim endeksinin kayda değer bir büyüme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Deprem bölgelerinin yeniden imarı ve kentsel dönüşüm faaliyetleri sektörün toparlanma potansiyelini desteklemiş, ancak bu büyümenin sürdürülebilirliği özel sektör yatırımlarının eksikliği nedeniyle sınırlı kalmıştır. Üretimdeki artışın kamu projelerine dayanması, özel yatırımların aynı hızda devreye girmemesi, büyüme ivmesinin uzun vadede korunması konusunda belirsizlik yaratmaktadır.

KONUT SATIŞLARI ARALIK’TA GERİLEDİ, YIL GENELİNDE ARTTI: Türkiye genelinde konut satışları 2025 yılı Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %19,8 oranında azalarak 254 bin 777 olmuştur. 2025 yılı genelinde ise bir önceki yıla göre %14,3 oranında artan konut satışları 1 milyon 688 bin 910 olarak gerçekleşmiştir. 2025 yılında konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 280 bin 262 ile İstanbul, 152 bin 534 ile Ankara ve 96 bin 998 ile İzmir olurken, en az olduğu iller sırasıyla 727 ile Ardahan, bin 251 ile Bayburt ve bin 559 ile Hakkari olmuştur.

YABANCILARIN KONUTA İLGİSİ AZALMAYA DEVAM EDİYOR: 2025 yılında yabancılara yapılan konut satışları bir önceki yıla göre %9,4 oranında azalarak 21 bin 534 olmuştur. 2025 yılında yabancılara yapılan konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 7 bin 989 ile İstanbul, 7 bin 118 ile Antalya ve bin 800 ile Mersin olurken, ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı sırasıyla 3 bin 649 ile Rusya Federasyonu, bin 878 ile İran ve bin 541 ile Ukrayna vatandaşlarına yapılmıştır.

YAPISAL DÖNÜŞÜM GÜNDEMDE: 2025 yılı aynı zamanda inşaat sektöründe düzenleyici ve yapısal dönüşüm başlıklarının daha belirginleştiği bir dönem olmuştur. Dijitalleşme, kayıt dışılıkla mücadele, şeffaflık ve sürdürülebilirlik odaklı düzenlemeler, kısa vadede uyum maliyetleri yaratırken; uzun vadede sektörün kurumsal kapasitesini ve rekabet gücünü artırmayı hedeflemiştir. Bu çerçevede sektör, yalnızca üretim hacmiyle değil, kalite, verimlilik ve çevresel uyum kriterleriyle de yeniden tanımlanmaya başlamıştır.

PAZAR ÇEŞİTLİLİĞİ SÜRÜYOR: 2025 yılında Türk müteahhitleri, yurt dışında üstlenilen projeler sayesinde küresel ölçekteki varlığını korumuş ve pazar çeşitliliğini sürdürmüştür. Jeopolitik riskler, finansman koşullarındaki sıkılık ve bazı bölgelerde artan siyasi belirsizliklerin sınırlamasına rağmen deneyim, esneklik ve maliyet avantajı sayesinde Türk müteahhitleri, uluslararası pazarda rekabet gücünü muhafaza etmiş; özellikle altyapı, enerji ve ulaştırma projelerinde varlığını sürdürmüştür.

The post İNŞAATTA BÜYÜME SÜRÜYOR, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÖN PLANA ÇIKIYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.

Yılın ilk çeyreğinde sektörün, kamu yatırımlarındaki yavaşlama, yüksek maliyetler, nitelikli iş gücü eksikliği ve küresel ticaret savaşlarının yarattığı yeni finansal risklerden etkilendiği vurgulandı. Ülkelerin aşırı korumacı tedbirleri nedeniyle Türk inşaat sektörünün zorlanabileceğine dikkat çekilen raporda, buna karşın TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Üretim Endeksi’ne göre Şubat ayında inşaat üretimi aylık bazda %0,3 azalırken, yıllık bazda %12,7 artış kaydettiği belirtildi.

Ekonominin genelinde 200’ün üzerinde alt sektöre yarattığı talep ve istihdam gücüyle lokomotif rolü üstlenen inşaat sektörünün önde gelen kuruluşlarını temsil eden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ekonomi çevreleri ve sektör tarafından ilgiyle takip edilen İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nun Nisan 2025 sayısını yayımladı. “Kırılgan Ekonomiler, Çalkantılı Siyaset ve Ticaret Savaşları” başlıklı analizde, küresel ve ulusal ekonomi ile inşaat sektörüne ilişkin veriler değerlendirildi.

Yayınlanan sektör analizi raporunun yanı sıra son yaşanan 6,2 büyüklüğündeki İstanbul Depremi’ne ilişkin de açıklama yapan TMB Başkanı Erdal Eren, “Hiçbir can kaybının yaşanmamış olması bizler için en büyük teselli kaynağıdır. Yaşanan deprem, yıllardır dile getirmiş olduğumuz üzere afet odaklı kentsel dönüşümün bir zorunluluk olduğunu bir kez daha hatırlatmıştır. Ülkemizde 1999 Marmara Depremi öncesi şartnamelerle yapılmış çok büyük yapı stoku bulunmakta olup ‘afet odaklı’ yaklaşımla kentsel dönüşüm adımlarının hızlandırılması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılması için 2019 yılında çıkarılan ‘Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik’, yurt çapında etkin ve taviz verilmeden uygulanmalıdır” dedi.

Aşırı korumacı politikalar belirsizlik yaratıyor

Raporda 2024 yılını tüm ekonomik ve jeopolitik olumsuzluklara rağmen, deprem bölgesinin yeniden inşasının da etkisiyle genel ekonominin üzerinde bir büyüme ile bitiren inşaat sektörünün, 2025 yılının ilk çeyreğinde de aynı konu ve sorunlarla yoluna devam ettiği belirtildi. Sektör için zorlu koşullara dikkat çekilen raporda, “Yurt içinde yüksek inşaat maliyetleri, tasarruf tedbirleri paketi çerçevesinde zorunlu haller ve deprem bölgesi hariç ara verilen kamu yatırımları ve durdurulan projelerin müteahhitlerinin tasfiye hakkı talebi, sektörün eleman sorunu devam ederken yurt dışında ise artan jeopolitik gerilimlere bağlı olarak yaşanan pazar kaybı, yurt dışında üstlenilecek projelerde teminat mektubu sorunu sektörün en önemli problemleri olmaya devam etmiştir. Bununla birlikte, ABD’nin fitilini ateşlediği ve giderek tırmanan gümrük vergisi krizi 2025 yılının ilk çeyreği biterken ticaret savaşlarına dönüşmüş, küresel, serbest ve adil ticaret sistemi yerini aşırı korumacı politikalara ve belirsizliğe bırakmıştır” denildi.

İnşaat maliyetlerinde 2020’den bu yana en düşük artış

TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Üretim Endeksi’ne göre Şubat ayında inşaat üretimi aylık bazda yüzde 0,3 azalırken, yıllık bazda yüzde 12,7 artış kaydettiğine dikkat çekilen raporda, “İnşaatın alt sektörleri incelendiğinde, Şubat ayında bina inşaatı sektörü endeksi aylık bazda %0,9 azalırken yıllık bazda %14,9 artmıştır. Bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi aylık bazda %0,2 azalırken yıllık bazda %10,3 artmış ve özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi aylık bazda %1,6 ve yıllık bazda %7,1 yükselmiştir. TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Maliyet Endeksi verilerine göre malzeme ve işçilik maliyetlerindeki artış, ivme kaybına rağmen devam etmiştir. Endeks, Şubat ayında aylık bazda %1,24, yıllık bazda ise %23,94 oranında artmıştır. Böylece Kasım 2020’den bu yana en düşük yıllık artış görülmüştür. İnşaat Maliyet Endeksi kapsamındaki malzeme endeksi Şubat’ta aylık bazda %1,99 ve yıllık bazda %19,49 artarken; işçilik endeksi aylık bazda %0,02 azalmış, yıllık bazda ise %32,38 yükselmiştir” ifadelerine yer verildi.

Kamu yatırımlarında tasfiye imkanı verilmeyecek ise Gelir ve Kurumlar Vergisi tevkifatında indirim şart

Raporda, arka arkaya sarsıcı gelişmelerle belirsizliğe sürüklenen politik gündemin, Türk lirasının değer kaybetmesinin yanı sıra risk primini artırarak gerek yurt içi gerek yurt dışı projelerin finansmanında firmaların zorluk yaşamasına neden olduğu ifade edildi. 30 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile; demiryolu hattı, tramvay, monoray, finiküler, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri için vergi tevkifat oranlarının %1’e düşürüldüğünün hatırlatıldığı raporda, “Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı M. Erdal Eren, yaptığı basın açıklamasında, yayımlanan 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın sektör tarafından olumlu bulunduğunu, ancak sadece belli iş alanlarını kapsayan söz konusu kararın yanı sıra, ciddi sıkıntılar yaşayan sektörün kamu projelerinde vergi tevkifat oranının indirilmesi ihtiyacının bulunduğunu vurgulamıştır. Sektörde yaşanan derin sorunlar, yüksek enflasyon ve kredi faiz oranları dikkate alınarak, müteahhitlik firmalarının üzerindeki bu yüksek vergi yükünün hafifletilmesi gerektiğini ifade eden Başkan Eren, 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda anılan iş kolları haricinde olup 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar tarafından ihalesi yapılmış yıllara yaygın inşaat taahhüt ve onarım işlerinde hakedişler üzerinden yapılmakta olan Gelir ve Kurumlar Vergisi tevkifatının %2 düzeyine indirilmesinin inşaat sektörü için önemli bir ihtiyaç olduğunun altını çizmiştir. Kamu yatırımlarında asıl beklentinin tasfiye hakkı olduğunu belirten Başkan Eren, hiç değilse bir miktar finansman desteği sağlamak üzere Gelir ve Kurumlar Vergisi tevkifatında indirim yapılması konusunda TMB olarak konu ile ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde girişimde bulunduklarını dile getirmiştir” denildi.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nce 2025 yılının ilk çeyreğinin değerlendirildiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere de yer verildi;

TÜRKMENİSTAN, LİBYA, IRAK ÖNE ÇIKIYOR: Türk inşaat sektörü, 2025 yılının ilk üç ayında yurt dışında 560 milyon ABD Doları değerinde 14 projeye imza attı.  1972’de Libya ile başladığı yurt dışı yolculuğu, 137 ülkede tamamlanan 12.505 projeyle toplamda 535,3 milyar ABD Doları büyüklüğünde bir portföy oluşturdu. En fazla iş üstlenilen ülkeler arasında Türkmenistan, Libya ve Irak öne çıkarken, Türk inşaat sektörü yurt dışı pazarda hızla büyümeye devam ediyor. Ancak sektördeki rekabet gücünü artırmak için finansman sorunlarının çözülmesi büyük önem taşıyor.

UKRAYNA’DA ÖNEMLİ ROL ÜSTLENECEKLER: 2025 yılı, Türk inşaat sektörü için önemli fırsatlar sunuyor. Rusya-Ukrayna savaşının ardından Ukrayna’nın yeniden inşası, Türkiye’nin inşaat sektörü için öncelikli bir hedef haline geldi. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), bu süreçte çalışmalarını sürdürüyor. 13 Mart 2025’te Kiev’de gerçekleştirilen Türkiye-Ukrayna Yeniden İnşa Görev Gücü toplantısında, projelere devlet garantisi sağlanacağı ve uluslararası finansal iş birliklerinin kurulacağı belirtildi. Yeniden inşa sürecinde ulaştırma, lojistik, enerji, konut ve sosyal altyapı gibi öncelikli alanlara odaklanılacak. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Türk müteahhitlerinin bu süreçte önemli bir rol üstleneceğini vurgulayarak, iki ülke arasındaki ticaretin güçlendirileceğini belirtti.

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE GÜVEN KAYBI: Türkiye İnşaat Sektörü Güven Endeksi, 2025’in ilk çeyreğinde önemli seviyede bir düşüş gösterdi. Bu düşüş, sektördeki belirsizliklerin arttığının ve yatırımcı güveninin azaldığının bir göstergesidir. İnşaat projelerinin ertelenmesi, yeni projelere başlanmaması ve mevcut projelerdeki finansman zorlukları sektördeki güven kaybını pekiştirdi. Müteahhitler, sektördeki ekonomik dalgalanmalara ve hammadde tedariğindeki sıkıntılara karşı daha dikkatli bir yaklaşım benimsemeye başladı.

İPOTEKLİ SATIŞLARDA ARTIŞ, İLK EL SATIŞLARDA DÜŞÜŞ GÖRÜLÜYOR: 2025’in ilk çeyreğinde ipotekli konut satışlarında belirgin bir artış gözlemlendi. Faizlerin yüksek olmasına rağmen, konut alıcıları bankalardan kredi kullanarak ev sahibi olmaya devam etti. Ancak, özellikle ilk el konut satışlarında düşüş yaşanması, inşaat sektöründeki arz sıkıntılarının ve yüksek inşaat maliyetlerinin etkisini gösteriyor. Satışlar, daha çok ikinci el konutlarda yoğunlaşırken, yeni projelere olan talep beklenen seviyeye ulaşamıyor.

SATIŞLAR ARTSA DA REEL KAYIPLAR DEVAM EDİYOR: 2025 yılının başında konut satışlarında gözle görülür bir artış yaşanmakla birlikte, artan enflasyon ve yüksek kredi faiz oranları nedeniyle reel kayıplar görülüyor. Konut alıcıları, artan fiyatlar ve yüksek faiz oranları sebebiyle alım gücünde düşüş yaşıyor. Bu durum, özellikle düşük gelirli kesimin konut edinme imkanlarını kısıtlıyor. Ayrıca, yüksek inşaat maliyetleri ve sınırlı arz da konut fiyatlarının artışını tetikliyor.

YABANCIYA KONUT SATIŞLARINDA DÜŞÜŞ DEVAM EDİYOR: Mart ayında yabancılara yapılan konut satışları, bir önceki yılın aynı dönemine göre %11,5 oranında azalarak 1.574 oldu. Ocak-Mart dönemi itibarıyla ise yabancılara yapılan satışlar, yıllık %19,5 oranında bir düşüşle 4.578’e geriledi. Mart ayında en fazla konut satışı yapılan iller sırasıyla İstanbul, Antalya ve Mersin oldu. Yabancı alıcılar arasında en çok konut satın alan ülkeler ise Rusya, İran ve Ukrayna olarak kaydedildi.

The post İNŞAAT SEKTÖRÜ BELİRSİZLİKLERE RAĞMEN BÜYÜMESİNE DEVAM EDİYOR first appeared on Ekonomi Ajandası.