Otomotiv sanayiinde yer alan global markalar (Seviye 5) olarak tabir edilen tam sürücüsüz taşıt üretimine doğru ilerlerken endüstri, özellikle otomotiv sanayisi içinde yapay zekâ destekli gelişmiş otomasyon hedefiyle yoğun bir rekabet içinde. ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve Avrupa’daki seçili pilot şehirlerde (Seviye 4) otonomiye sahip robotaksiler görülmeye başlandı.

Otonom taşıtlar sayesinde taşıt kullanımı çok yönlü paylaşım şeklinde olacak. Malzeme tedariği ve dağıtım işlemleri teknolojik yeteneklerin artmasıyla çok daha kolay ve çabuk olacak. Stok yönetimi ve endüstriyel bakım hizmetleri sıkıcı olmaktan çıkacak. Lojistik de bundan nasibini alacak. Çünkü sürücüsüz kamyonlar, dronlar ve robotize sevkiyat sayesinde hatasız ve hızlı sevkiyat yapılabilecek.

Halen Cruise, Waymo, Didi Chuxing, Uber, Lyft, Zoox ve Baidu gibi şirketlerin robotaksi işletiminde öncü olduklarını görüyoruz. Örneğin Çin’de Baidu’nun alt şirketi olan Apolo Go, Wuhan kentinde 500 adetlik bir robotaksi filosu kurdu bile. Waymo’nun da San Fransisco kentinte robotaksi uygulamasıyla bu yaz itibariyle 300.000 kayıtlı müşteriye ulaştığını açıklaması önemli bir bilgi.

Öte yandan trafik güvenliği ile ilgili sorunlar devam ediyor. Bu otonom taşıtlara kuşku ile yaklaşılıyor. ABD’nin Arizona eyaletinde 2018 yılında Uber’e ait bir robotaksinin insana çarparak ölümüne neden olduğu kaza halen hafızalarda canlı duruyor. Hatta daha geçen yıl Cruise şirketinin bir otonom robotaksisi yayaya çarpmış, şirket pilot uygulama yaptığı 950 adet robotaksilerinin tamamını California yollarından çekmişti.

Otonom taşıtlar yaygınlaştıkça toplu taşımaya olan talebin azalması bekleniyor. Özellikle kamyon ve otobüs gibi ticari taşıt sürücüleri için önemli bir önemli bir iş kaybı tehdidi oluşturuyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan araştırmalara göre, tüm işgücünün yaklaşık % 47’si, ulaştırma ve lojistik sektöründe yapay zeka destekli otomasyon etkisiyle önümüzdeki 20 yıl içinde yüksek oranda iş kaybı riski yaşayacak.

Çok değil, 2000’li yılların başlarında sürücüsüz taşıtlar, bu yüzyılın sonlarında yalnızca torunlarımızın, hatta onların torunlarının bineceği uzak dönemin teknolojik taşıtı gibi görünüyordu. Ancak 2024’te kendi kendine gidebilen taşıtların otomotiv sektöründe gündem olmaya başladığını izliyoruz.

Otonom sürüş teknolojisinin ortaya çıkması, otomatik işlevleri olmayan standart taşıtlardan (Seviye 0) sınırsız dinamik sürüş aktiviteleri yapabilen ve tamamen kendi kendine hareket edebilen (Seviye 5) taşıtlara kadar altı farklı otomasyon seviyesiyle belirleniyor. Bu yıl itibariyle (Seviye 4) taşıtların pazara girmesi karayolu ulaşımında yeni bir çağ başlatıyor.

The post OTONOM TAŞITLARIN PAYLAŞIMLI YOLCULUĞA VE OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNE ETKİSİ first appeared on Ekonomi Ajandası.

Bu yazımda size yapay zekanın otomotiv başta olmak üzere belli başlı sektörlerde istihdamı nasıl etkilediğini kısaca aktaracağım.

Gelişmiş ülkeler içinde özellikle ABD içinde yapay zeka profesyonellerinin istihdamında önemli artış görülüyor ve bu sürpriz değil. İşe alımlarda adaylara yeteneklerine göre büyük rakamlarla performans primi de öneriliyor.

Pandemi öncesi IT sektörü yoğun işe alım yapmışken pandemi ile birlikte bu sefer işten çıkarmalar görmüştük. Ancak yapay zeka teknolojisi alanında işe alımlar devam etti. Maryland Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, Aralık 2022 ayından geçtiğimiz Ocak 2024 ayına kadar yapay zeka alanında işe alımlar %42 artış gösterdi. Halbuki aynı dönemde yapay zeka dışındaki IT sektörü çalışanlarının işe alımında %31 azalma var.

Aslında OpenAI tarafından ChatGPT lanse edilmeden önce de veri analistleri ve akıllı makinaları yapan mühendisler iş başındaydı. ChatGPT ile insanlar yapay zeka ile sohbet eder hale getirildiler ve bu alanda işe alım talebi hızla arttı.

Maryland Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, yapay zeka alanında ortaya çıkan işler yapay zeka algoritmalarına veya modellerine teknik olarak hakim olmayı gerektiriyor. Doğal olarak işe alınacak insanların bilgisayar ve matematik uzmanlarından seçildiğini görüyoruz. Son 6 ay içinde yapay zeka ile ilgili pozisyonlarda işe alımlar %15,7 artmışken diğer IT sektörü ağırlıklı veri analistlerinin işe alımlarında %1,1 azalma oldu. Keza yazılım mühendislerinin IT ağırlıklı işe alımları son 6 ayda %2,9 azaldı. Bunu; IT sektörü içinde yapay zeka tarafına geçiş olarak ta yorumlamak mümkün.

Örneğin Amazon son aylarda çeşitli bölümlerinde görev yapan çalışanların işlerine son verdi. Bunun nedenini işlerinin yapay zeka öncelikli olarak geliştirilmesine bağladı. Aynı şekilde Google‘ın sahibi Alphabet tüm kaynaklarını yapay zeka destekli geliştirmeye yöneltmiş durumda. Bu yolla aynı zamanda giderlerini azaltmaya çalışıyor. UPS ise bu yıl 12 bin çalışanının işine son vermeyi planlıyor. Bunun yerine yapay zeka ile çalışan donanımları devreye sokacağını açıkladı. Son olarak geçen hafta Apple elektrik enerjisiyle çalışacak otomobil projesini durdurdu ve bu projedeki bir kısım çalışanını yapay zeka konusunda çalışmaya yönlendirdi.

İşe alım konusunda aracı şirketlerden gelen bilgiler, açık pozisyonların ve başvuruların ilk iki sırasında matematik ve yazılım geliştirme uzmanlarının bulunduğunu gösteriyor. (https://www.wsj.com/tech/ai/)

Özellikle jeneratif yapay zeka ile ilgili iş pozisyonlarının insanlarla yapay zeka destekli cihazların konuşmasını sağlayan ChatGPT‘den önce mevcut olmadığını görüyoruz. Ancak ChatGPT ile beraber tam bir patlama söz konusu. Üstelik işe alım yapan şirketler yapay zeka uzmanlarına yüksek ücret ödemekten de çekinmiyorlar. Şirketlerin dörtte üçü yapay zeka uzmanlığının prim ödemesini hak ettiğini belirtiyorlar. Yapılan işe alımlar, yapay zeka uzmanlarının diğer pozisyonlarda çalışanlara oranla on binlerce ABD doları daha fazla yıllık gelir sağladığını ortaya koyuyor.

Görüldüğü gibi yeni eğilimin adresi yapay zeka. İş başvurusu yapmak isteyen genç yeteneklerin bu gelişmeye göre bilgi donanımlarını artırmaları, kendi gelecekleri için artık çok daha önemli. Halen insanların yapmakta olduğu bir çok rutin işin yapay zeka ile çalışan akıllı cihazlara devredilmeye başladığı günümüzde iş kaybı yaşamamanın yolu artık yapay zekaya hükmedebilen yetkinliğe sahip olmaktan geçiyor.

The post YAPAY ZEKA İSTİHDAMI NASIL ETKİLİYOR? first appeared on Ekonomi Ajandası.

6 Ocak Pazartesi akşamı ODMD tarafından ülkemizin 2024 yılı binek ve hafif ticari taşıt satış rakamları açıklandı. Ben de oradaydım.

Toplam satış rakamı 1.238.509 olarak açıklanınca 2023 satış rakamlarının 6 bin adet üzerine çıkılmış oldu. Dolayısıyla ülkemizde tüm zamanların satış rekoru geldi.

Aslında, sektör büyük çoğunlukla 2024 yılını 2023 yılına göre %30 a varan düşüşle tamamlayacağını öngörüyordu. Buna ben de dahildim. Ne var ki güvenlik standardı GSR1 den GSR2 ye hızlı geçişle gelen kampanya rüzgarı ve engelli vatandaşlara yapılan vergi muafiyetli satışlarda yaşanan patlama bu rekoru getirdi.

Şimdi 2025 yılında nasıl bir satış hacmi olur tahminleri yapılmaya çalışılıyor. Malum, ülkemizdeki otomotiv sektöründe en zor şey isabetli öngörü yapabilmek. Yine de satışların artık 1 milyon bandında olacağını söylemek yanlış olmaz.

Otomotiv endüstrimizin yüzünü güldüren bir başka gelişme de Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği tarafından açıklanan 2024 yılı ihracat rakamlarıydı. Açıklama, 2024 yılında bir yıl öncesine göre % 6,3 artışla 37,2 milyar $ otomotiv ihracatı yapıldığını gösteriyor.

Ülkemizdeki otomotiv satışları böylece 2024 yılını kapatmışken dünyada öngörüler doğrultusunda bir yıl daha geçmiş oldu. Henüz net olarak açıklanmış olmasa da 100 milyona yakın yeni taşıt satıldı. Elektrik enerjisi kullanan yeni nesil (NEV) taşıtların satışı 18 milyona dayandı. Artık 2030 yılı gelmeden satışların yarısı NEV türü taşıtlara ait olacak yorumları geliyor.

Bunun yanı sıra, geçen yılın Ekim ayı başında Tesla tarafından yapılan CyberCab tanıtımının yarattığı rüzgar oldukça kuvvetli esiyor. Otonom taşıtları bu yıldan itibaren insanlar yollarda çok daha fazla görecekler. Hatta dijital uygulamalarla çağırıp hizmet alma yarışına girecekler.

Nitekim, dünyanın en büyük sürüş paylaşım şirketi UBER ve rakibi LYFT, 2025 yılı başlarken büyük birer adım attılar. Kendi otonom sürüş araştırmalarını askıya alıp, mevcut ve başarılı otonom taşıt üreticileriyle işbirliğine gitmeye karar verdiler. Geliştirdikleri yeni dijital uygulamaları akıllı telefonuna yükleyen müşterilere sürücüsüz taksi hizmeti başlatıyorlar.

Her iki şirket de bu yıl içinde Alphabet şirketinin geliştirdiği Googl Waymo yanı sıra üretimi başladığı zaman Tesla CyberCab ve diğer otonom taşıtları bünyelerine katacaklar. ABD’nin Austin, Texas ve Atlanta eyaletlerinde UBER sürücüleri Waymo ile tanışmış olacaklar. Tabii LYFT de Atlanta’da May Mobility‘nin sürücüsüz taşıtlarını devreye alacak. CyberCab‘ın 2027 gelmeden seri üretimi başlayacak. Amazon ise Zoox modelinin testlerine başlamış durumda.

Her iki şirket bir yandan da bu alanları oluşturmak, şarj üniteleri ve yüksek hızlı internet bağlantıları kurmakla meşgul. Uzmanlar ise kameraların, lidar cihazlarının ve bağlantılı diğer unsurların bakımları hakkında yoğun eğitim alıyorlar.

Yapılan pazar araştırmaları ise Waymo‘nun uygulamada başarılı olacağını şimdiden gösteriyor. Bunu gören UBER ve LYFT yöneticileri de kendi otonom taşıt çalışmalarını durdurup üretici şirketlerin robotaksi modellerine dijital platform olmak yolunu seçmiş oldular. Bu alanda rekabet edecekler. Bence çok da doğru yapıyorlar.

Tüm bu gelişmeler sayesinde, robotaksi üreticileri reklam ve tanıtım masrafları yapmadan bu iki şirket üzerinden on milyonlarca müşteriye ulaşma şansı yakalayacaklar.

Burada kritik soru şu: Otonom robotaksi işletimi gerçekten yapılabilir ve kazançlı bir iş modeli olabilir mi? Bu sorunun henüz yanıtı yok. Zamanla yanıt ortaya çıkacak kuşkusuz. Elbette sürücüsü olan taksiler yine hayatımızda olmaya devam edecek. Yapılan araştırmalar, robotaksilerin taksi hizmetinin yarısını ele geçirmesinin bile en az on yıl alacağını gösteriyor. Merak edenlere wsj.com/self-driving-taxis adresine gitmelerini öneririm.

2025 yılı bu gelişmelerle başladı. Gelişmeleri hep birlikte izlerken, ileri düzeyde otomotiv endüstrisi olan ülkemizin sadece seyirci kalmamasını, aksine gelişmelerin bir paydaşı olmasını umalım.

The post Ülkemizde 2024 İle Gelen Rekor ve Dünyada Robotaksiye Hızlı Yönelim first appeared on Ekonomi Ajandası.

Dijital dergiler içinde bulunan monday.com her bir iş lideri için bazı öğütler derlemişti. Otomotivde yılın ikinci yarısını düşününce bu öğütleri sizlerle paylaşmadan duramadım doğrusu. Profesyonel yaşamımızda zaman zaman karşılaşırız. Yakınlarımızda kendi ekiplerini bir şekilde olumsuz etkileyerek performansını düşüren iş liderleri eksik olmaz. İşin zor yanı ise, bu tür insanları kısa sürede ortaya çıkarmak olur. Çünkü çalışanlar genelde iş liderleri hakkında konuşmaktan çekinir. Dolayısıyla, istemeyerek te olsa böyle sorunlu iş liderlerinden birisi olmamak için aşağıdaki beş hatadan kesinlikle kaçınmak gerektiğini hatırlamakta fayda var:

Devamlı bir anlaşma ortamı aramak

Yaşamımızda ve iş ortamında fikir ayrılıkları ve çatışmalar hep olur. Bir çok yönetici iş ortamında bunun olmasından çekinir. Zira takım dinamiğini bozmasından ve kendi yönetim performansını olumsuz etkilemesinden endişe duyar. Sonuç olarak anlaşmazlıkları halının altına süpürtür ve hiç yokmuş gibi davranmaya başlar. Çalışanlar sessiz kalsalar bile moraller bozuk, motivasyon düşük olur.

Dolayısıyla yapılacak iş çatışmalardan kaçmamaktır. Bu çatışmaları fırsata çevirip takım üyeleri arasında daha güçlü ilişkiler kurabilmek

iş liderinin görevi olmalıdır. Eğer takım üyeleri saygı ortamında farklı fikirler ileri sürmeye cesaret bulurlarsa yenilikler ve etkili karar süreçleri hızla gelişecektir. İşbirliğinin ve deneyimlerin artması, başarılı sonuçları getirecek, değer artışı sağlayacaktır.

Herkesin arkadaşı olmaya çalışmak

Birçok iş lideri, yönettiği ekipleri birer aile ya da arkadaş topluluğu gibi görmek ister. Böylece ekip uyumunun ve aidiyetin artacağını düşünür. Ancak kişisel yakınlaşmalar ekip çalışmalarına ve iş birliğine aynı oranda yardımcı olmaz. Bazı çalışanlar yöneticisine yakınlaşma sayesinde sivrilebilir. Ancak bu durumda çok dikkatli olunmaz ise sınırların ortadan kalktığı yakınlaşmalarda iş verimi artmaz, aksine azalır ve çeşitli sıkıntılar başlayabilir.

Dolayısıyla ekipte arkadaşlık konusu açıldığında ekip bireylerinin performansı ve profesyonel gelişimi öncelikle ele alınmalı. Yakın ilişki ve arkadaşlıklar zarar vermeye başlamışsa araya mesafeler konmalı. Duygusal tercihlere, taraf tutmaya veya ön yargılara fırsat verilmemeli.

İşlerin çok fazla içine girmek

Hepimizin başına zaman zaman gelmiştir. Başarı için bazen çok yoğun iş yükü altında çalışmak gerekebilir. Bu gibi durumlarda başarılı iş liderleri de mikro yönetim suçu işlemeye yatkın olabilir. İş liderinin detaylara girip mikro yönetim yaptığı yoğun işlerde çalışanlar üzerinde yapılan bir araştırma, çalışanların %68 inin daha düşük moralle çalıştığını ve %55 inin üretkenliğinin düştüğünü gösteriyor. monday.com bunun detaylarını veriyor.

Ekip yönetilirken, çalışılan konu üzerinde en iyi sonuçları almak için çalışanlar arasında güven eksikliği olmamasına ve onların yeteneklerini kısıtlayıcı olmamaya dikkat edilmeli. Çalışanların yanında olduğumuzu hissettirecek kadar aralarında olmak, onların gelişmesine destek olacaktır. Dolayısıyla ekip çalışanlarının ihtiyaç duyduğu zamanlarda onlara destek çıkmak ile başarılı olmalarını sağlayabiliriz.

Haddinden fazla serbesti sağlamak

Bazı iş liderlerinin mikro yönetime odaklanmanın tersine, sorunu tersine çevirerek hiç ortada görünmedikleri de oluyor. İşlere çok müdahil oluyor görünmemek için çalışanlarını yalnız ve ihmal edilmiş hissettirebiliyorlar. Yapılan son araştırmalarda bu durumdaki çalışanların %30 u hiç fark edilmediklerini düşünüyor. Çalışanların onda dokuzu ise liderlerinin ortada olmadığından şikayetçi. Elbette ekip çalışanlarına serbesti vermek, onlara güven duymak önemli. Ama aynı oranda aralarında bulunmak ta önemli.

Dolayısıyla ekip çalışanlarına uzaktan iş delege etmek ve onları yetkilendirmek isteniyorsa onlara ulaşılır olmayı sağlamak gerekli. Onlara yol göstermek, destek olmak anlamlı geri dönüşler sağlayacaktır. Ek olarak yönlendirme gerekiyorsa iş liderinin hemen öne çıkması yararlı olacaktır.

Ekibe aşırı koruyucu davranmak

Bazen iyi niyetle ve yardımsever yaklaşımla iş liderleri çalışanlarından şirket sorunlarını saklamayı tercih eder. Bu sorunların çalışan motivasyonunu ve verimini olumsuz etkileyeceğini düşünür. Ancak bu yaklaşım iyi niyetli olsa da bilgisi eksik olank ekip çalışanlarının söylentilere inanmasıyla aralarında ve hatta yönetime güven eksikliği doğabilir. Hatta çalışana güncel olarak olumlu bilgilendirmeler yapılmasa bile iş lideri ekibine karşı daima şeffaf olmalı, bilgi saklamadığına ya da gelişmeleri olduğundan farklı aktarmadığına dair ekibine güven vermeli. Zorluklar karşısında çalışanların iş liderlerine güven duyma ihtiyacı çok net ortaya çıkıyor. Böylece ekip ve iş ile ilgili daha sağlıklı kararlar alınabiliyor.

Özellikle ülkemizin otomotiv sektörü gibi öngörmenin çok zor olduğu, konjonktürün sık sık değiştiği dinamik bir sektördeki çalışanların da kendi gelecekleri için güvenilir ve kendilerinin yanında olduğundan kuşku duymadıkları iş liderlerine her zaman ihtiyaçları var. Özellikle bu yılın ikinci yarısındaki şartlar bu ihtiyacı daha da belirgin hale getirecek. O nedenle bu öğütleri bir kez daha hatırlamakta fayda gördüm. Bana katılacağınızı umuyorum.

The post OTOMOTİV LİDERLERİNİN DE YAPMAMASI GEREKEN BEŞ HATA first appeared on Ekonomi Ajandası.